Assyrian Forums
 Home  |  Ads  |  Partners  |  Sponsors  |  Contact  |  FAQs  |  About  
 
   Holocaust  |  History  |  Library  |  People  |  TV-Radio  |  Forums  |  Community  |  Directory
  
   General  |  Activism  |  Arts  |  Education  |  Family  |  Financial  |  Government  |  Health  |  History  |  News  |  Religion  |  Science  |  Sports
   Greetings · Shläma · Bärev Dzez · Säludos · Grüße · Shälom · Χαιρετισμοί · Приветствия · 问候 · Bonjour · 挨拶 · تبریکات  · Selamlar · अभिवादन · Groete · التّحيّات

Ma lišonan, laẖna mëqqa muhimyo?

    Previous Topic Next Topic
Home Forums Language Topic #16
Help Print Share

Jan Bet Sawocemoderator

 
Send email to Jan Bet SawoceSend private message to Jan Bet SawoceView profile of Jan Bet SawoceAdd Jan Bet Sawoce to your contact list
 
Member: Sep-14-2011
Posts: 305
Member Feedback

Ma lišonan, laẖna mëqqa muhimyo?

Jul-28-2013 at 07:11 PM (UTC+3 Nineveh, Assyria)

Ma lišonan, laẖna mëqqa muhimyo?

Dlo šak, adyawma b ëšme di marduṯo, i dacwa muhim d këtlan, i dacwa du lišonoyo. Hul dlë šurena i nuqţaṯe du lišono şurayt, šroyo lam masayël ẖrene d këtlan di marduṯo, kowën w gëd howën dlo ëmkan.

U sabab mënyo? Hano kubacle šroẖo më ǧalabe xawaşër.

An noše şëroye, be mën kmaẖisi, be mën fëkrat kkorëx gabayye baẖ ẖaye,… Hani më jil l jil ẖreno, nqili cal u darbo du lišono. Mawxa harke kẖuzena u lišono hawi u rëkën asasi l kul facaliye bi marduṯo d këtlan.

Haka camo b meẖe, b feme w b iḏe latle lišono rakiwo – bi qrayto w bi kṯawto – i naqlayo kul facaliye di marduṯo, kfayšo dlo kṯawto. I calaqa d kit cam aṯmël, mu qurmo hawxa kqaymo mi ẖolo.

Kul camo d latle lišono – hano kmëqre w kmëkṯëw - rẖimo mlaf am more, i naqlayo am more kuwalle macnawiyat mẖaţme w dlo qiyme. I naqla camo d howe hawxa mẖaţmo laybe d xulaqle fëkër lašan d samle sistam d ẖaye lu mëstaqbël. Han naqla b gawe d hawxa camo, kowe ţabici u rẖoqo mu yëlfono w mu cëlmo du yëlfono.

Hawxa kmišalţo i cëtmo w kroẖëq u bahro mu camo…

***

Lašan kul camo: Lišono, fëkër, şënce, šëkël di ciyeše w ac cadat w at taqalid d kit, kulle klaymi w ksaymi i marduṯo di ëmṯo.

U lišono baynoṯayna, cayn xi ruẖo cayëšto, karoxoyo. Bi sëbbe, aẖna an noše, lë ẖḏorayna be mën kowe w hani be mën šroẖe kubenalle, bu lišono më ẖḏoḏe kfëhminalle. Hawxa ste kyëlfina i qiyme du tarix w di marduṯo d këtlan.

”Hano ënono!” bi şaye du lišono cam u zabno, kqolëb l hëwwiye d ëmṯo. Harke mu camo li nafšo w mi nafšo ste lu camo, kmoţe u šlomo, u iqoro, i ẖubo, u šmoco, u šroẖo w i qiyme lu mede d kowe. Hani kulle bu darbo du lišono kmëţelanne.

Haka camo, huwwe b iḏe kmoyëd w kmaftël ẖaşe lu lišono d ruẖe … i naqlayo hawxa camo b maḏco, këmḏayëc i calaqa tarixiye d këtle baẖ ẖaye d ruẖe.

Bu ḏiyocano ste i stune asasiye dë kţëryo u camo cal i raǧlo, këwyo nëqëşto. Han naqla aj jilat du mëstaqbël, bu šëklano hënne ste lë kuwalle ëmkan d saymënne cëlmo d yëlfono w cëlmo d fëkër d kobëc laẖ ẖaye d këtte.

***

Ac came l goran di sniquṯo d këtte, kxulqënne xabre bu lišono, han naqla ax xabranine dë kcubri bad dëkoṯo dë klëzmi w tamo u camo kbode kuballe i ahammiye d kubacce w kmëstacmelënne baẖ ẖaye.

Klozëm aẖna ste xëd camo d ubena iqoro w yuqro lu lišono şurayt d këtlan. U sabab, bayn lu lišono w lu ẖësoso ẖa d maẖës ”ëno ëmṯono!” ǧalabe qawyoyo.

Aẖna klozëm bu lišonayḏan d mëžǧëlina w d këṯwina. Kul cwodo klozëm d këṯwinale bu lišono d ruẖayna lašan d fëhminale. Hani këbce ţrowën kṯowe li madrašto w këbce ste lu yëlfono, li şënca, li cito, lu ekonomi, li siyase,…

Cayn xu awruppawi gëd mëftakrina bu medano, bas aẖna hani bu şurayt gëd këṯwinalle w yulfinalle. D ẖayrina acla, ha hanoyo u darbo d ẖa kibe howe harke b Awruppa camo.

U camo d lowe moro lu lišonayḏe, rẖoqo më ruẖe w mi ëmṯo d këtle, ǧalabe başityo. Han naqqa hawxa camo, ẖa d maşër qḏole w mgargašle më dëkṯo l dëkṯo ẖreto, bëṯre bëṯre latyo zaẖme.

***

Klozëm d qaymina bu ţacno, d be aydarbo kiban maxlëşina u lišono şurayt mi cëtmo d kito acle!..

Heš ẖaṯo bdelan d şayfina kefe bu darbano, klozëm kulan d qaymina bu ţacno. Dlo aydarbo gëd maydina natije kayësto l ramẖël w lu ẖreno bi masalaṯe du lišono?

U lišono, huwweyo u naqolo du tarix w di marduṯo laj jilat aṯoye d këtlan. A ẖkeyat d këtlan, am maṯle d këtlan, i gaboruṯo d këtlan, ad daydi-daydiye d këtlan,.. kulle bu darbo du lišono adyawma maţilanne.

Ǧer mawxa ”Hani aẖnana warox!” i naqla d ëmmina, kubacle maḏco, dlo maḏco aydarbo hano më qëm ruẖe kowe?!

Hano, bu lišono anjax kibe howe mëmkën, mawxa kobëc cam ẖḏoḏe d nëfqina lu halxo lašan d quţfina w malëmina lišonan şurayt.

Këtlan mëstaqbël, hano rakiwoyo cal ẖaşe du lišono şurayt. Mawxa mdawemu makrexulle b femayxun, b meẖayxun, b hawnayxun, b iḏayxun, b caynayxun w b gawayxun.

Swed, 28 tamëz 2013


Tërgomo

Bi diyaşpora d Awruppa
Xëd lišono d emo
Ylofo b şurayt

Yawmo: 3 ţëbbax 2013, saca 18.00

Adres: Auditorium Saint-Laurent: Rue Saint-Laurent 29, 4000 Liége-Balčiqa


Mëžǧëlone

Ḫasyo Polikarpus Awgin, Cito sëryayto ortodoksayto (Hollanda)
Xori Abrohom Garis, (Swed)
Jan Beṯ-Şawoce, (Swed)
Fikri Gabriel, (Balčiqa)
Mqadmone du program
Marie Gabriel & Faţrus Gabriel

Knuţrina šëroko më kul nošo.

Alert   IP Print   Edit        Reply      Re-Quote Top

 
Forums Topics  Previous Topic Next Topic

Jan Bet Sawocemoderator

 
Send email to Jan Bet SawoceSend private message to Jan Bet SawoceView profile of Jan Bet SawoceAdd Jan Bet Sawoce to your contact list
 
Member: Sep-14-2011
Posts: 305
Member Feedback

1. Huwena Moro lu Şurayt, kiban? Koṯe mënayna? Haka kiban w koṯe mënayna, mën saymina?

Aug-06-2013 at 08:42 PM (UTC+3 Nineveh, Assyria)

In reply to message #0
 
Surayt Language Conference in Liége, Belgium, August 03, 2013.

H̱asyo Mor Polikarpos Awgin, Marciṯo d Hollanda

Jan Bet Sawoce

Jan Bet Sawoce

Huwena Moro lu Şurayt, kiban? Koṯe mënayna?
Haka kiban w koṯe mënayna, mën saymina?

Jan Beṯ-Şawoce
Liége, 3 ţëbbax 2013


Cbërto

Bu qayţo dan 1985, b H̱alab'wi. Harke hawiwoli kibe balki yarẖo. Cam nošo lë mëžǧewoli bu şurayt. Maẖësnowo hawi yërmono b lišoni. Ǧalabe naqlat b femi haw kuraxwo.

B ẖa may yawme, bi šawṯo di Caziziye, ëno w ẖmoṯi aṯoyena mi šuqo lu bayto. Qëm di cito das sëryoye katolik, malqelan ahël lë ẖmoṯi. Mqarawlan aclayye. Tarte nišewën. H̱ḏo mënayye mažbëhowa cayn laq qaštoṯo d kit bu Ţuro w i ẖreto ste miḏacwo mu lwošayḏa d kityo ẖalabiye.

Awwël d maţina lafelayye, ëno dreli ”Šlomo ẖëlto!” b şurayt. I ẖëltike maḏcarla acli “Way b šayno qurban! Man hat abro? Mayko aḏëcatli!” Madcarli acla w mërli “Ašër ẖëlto mu šëkël diḏëx aḏëcno şërayto hat, mawxa mëžǧeli b şurayt” madcarla acli “Way qurbane du abro dalalo, abri Aloh, kayiso sëmlox d mëžǧelox acmi bu şurayt. Hani hawi be kmo yarẖe, ẖaram acli, lë mëžǧeli b şurayt. Yabo bu bayto kguẖxi acli w kţëwri carz diḏi cal dë kmëžǧëlono b şurayt...

Mkamelan u mamro d hawilan w dacërina lu bayto, ëno w ẖmoṯi. Maẖëtli as sëfoqe dë šqilan b xaşra w aṯino lu şalon du ytowo. H̱emowe ǧalabe. Kẖarno aṯyo ẖmoṯi lafeli, ëmmo: Aẖna ẖšëwlan azzoxu l Awruppa, hawitu madani w yalëfitu al lišone šafire d Awruppa; u faransawi, u ingilizi, u almani ... Ceq! Heš qarač hatu! Lawitu madani! Kmëžǧëlitu u lišono daq qarač! Qţic u nafas diḏi! Laḏëcno mën maḏcarno acla! Hawino xu şalmo, šalyo. Tre-tloṯo yawme lë qadërno d mëžǧalno acma.

Haṯe mën klayto w ẖiyërtowa? Jawab lawili acla, bas fayišo b lebi mdarqalto.

***

Hawili zabno yarixo, ksamno qëbole cam aş şëroye. Ban ëšne ẖaroye ste cam hën d cayiši baw walayat rabe. An nošani bu qëbolo maẖkëlalli bu kroho d laqën mqabël du lišono şurayt d këtwo b femayye. An noše daw walayat rabe b carabi ëmmiwonne: “Ëntën ëţ ţawarne bacët tëẖkawn haḏi d ţorani! Haḏi ël lëǧǧa l macwoja!

W kit hawxa bu šëklano ǧalabe maṯle d këtne karohe w mẖaţmone du lišono şurayt. Hani kulle, bu šëkël d këtne, kubacce tëltimo. Kubacce šroẖo, kubacce ylofo. Hani mënne, ema w qay nafiqi li ẖolo? I ǧaye max xabrani d nafiqi w miri, mqabël du şurayt, mënwa w mën latwa?

Ţliboyo mënayna d nuẖtina lu qurmo dax xabrani w dlo aydarbo kiban d yëlfina, u sabab asasi du nfoqaṯṯe? W qay hani mëstacmëli mqabël du camo du Ţuro w du lišono d këtle lu camo bu Ţuro?! Mowat d ëšne, hawxa kroho w ẖëţomo hawi, ucdo ste heš kluqena b cayni mede.

***

Aş şëroye d qalibi bu dino, hani d hawën ţaye, mdawamme mëstacmalle u xabro d “ţorani” b macna dë kroho. Ba 2012 frësli “Xëzne d Xabre” şurayt-swedi. Bu zabno du cwodo, këtwoli qëm iḏi xëznat cwide, ẖaḏire. H̱ḏo max xëznatani cal u lišono kurmanji mi nave du Anadol'we.

Kibowa ǧalabe xabre urhoyo w mërdënoyo. Xayifo frëqli b mede muhim: Harke aş şëroye d hawën ţaye, bi sëbbe du dino, walaw mnicowe d mëžǧoli u lišono d këtwolle, bu kurmanji d uḏciwo, xabre d latwolle, mu urhoyo w mu mërdënoyo d këtwolle ẖaḏiro, mlanne. Cam u zabno, ax xabrani hawën mal lu kurmanji w fayiši b gawe. H̱a mani kowe u xabro d ţorani.

Ţorani, bu mërdënoyo i macnayḏe yacni, kalbo dlë kkole bu bayto du moro. Aw nošo kasulo, lë kroẖëm lo cwodo w lo camlo.

Bu tarix, mën taṯirat hawile lu şurayt? Ma hani kuḏcinalle?

Kducarno laq qatre rabe d hawilan bu tarix. Bu rišo ste a floǧe d hawi bi cito macërbayto b Ţurcabdin (1364), bi Mẖalmayto (1583), b Mërde (1662),… hani qay hawën? I masale bas dino w maḏhabwa? Aw bu asas këtwo masale d lišono ste?! Hani w ǧer mani, adyawma heš ẖaṯo kmaẖësina bënne. Hani kubacce bcoţo w kubacce fëtošo.

Bar-Cëbroyo cal u urhoyo komër, “bëṯër man 1200, bdele d docër la-xalf…” Harke bu mamrano, du šrolo, mën macna damëxto kit? Haṯe kobëc d cuwdina w mëfqinala li ẖolo.

Adyawma kayiso kuḏcina, lišono urhoyo, bas bayn day yalife iḏicowe, cam hawxa ste, lišono rasmi di citowe. Harke i cito, bdela d maqlëbo u lišono di rasmiye, mu urhoyo lu carabi. Hano xaţ siyasiwe d mëdla. Cam u zabno, mu xaţ siyasiyano, bdele kyoce mqabël dal lišone d këtne xu şurayt, kroho w tëẖţimo bi cito. Al lišonani, bëṯër kẖuzena, kulle ẖa b ẖa, cal iḏe di cito qayimi mi ẖolo w qšici. L ẖa mënayye, moro lawyo, cël mawxa ste, maẖëtla mnoco aclayye, hani lo bi qrayto w lo bi kṯawto, lë ţrela d cayši baẖ ẖaye. Hawxa, friso i ţërraẖa sëmëqto qëm du carabi, qëm du tërki, qëm du kurmanji, qëm du armënoyo, qëm du yawnoyo,…

Cal i raǧlo, bu Ţuro fayëšwo u şurayt diḏan. Hano ste, li cito mẖawatla lë ẖḏore b xabre mšakle du kroho w du tëẖţimo, ẖa mënayye kowe u xabro d “ţorani”. Bu šëklano xlëqla kroho tarixi gab ah hadome di cito d këtwayye baw walayat rabe w hano fayiš hul l adyawma cal i raǧlo baynoṯayye. Hawxa an noše şëroye raẖiqi mi ëmṯo d ruẖayye, hawën carab, tërk, kurmanj, armënoye, fërsoye w yawnoye.

A Mbašrone koṯën l Beṯ-Nahrin

Qamoye, aṯën ak katolik du Vatikan. I dacwa d këtwolle, mu yawmo qamoyo, d maşri kul mšiẖoyo bu Madënẖo, b ruẖayye. Sëmme cwode, kṯëwwe, bcëţţe, mfatašše ǧalabe. A cwodani klozëm mëdroši w mëfhomi, u sabab, këtlan maḏco ǧalabe nëquşo aclayye. Dlë yëlfinalle, aydarbo gëd uḏcina u meẖo d këtwo, bëṯër më haqqa cwodo, mënwe?

Jozef Tëfënkči, meqëm mu Sayfo, bi cito dak kaldoye b Mërde xoriwe. Bu zabnano, b ǧalabe frose katolik, nafëqle kṯawyoṯo bu faransawi cal aş şëroye madënẖoye w macërboye. Mena folklor, mena marduṯo, mena dino, cito, tarix,… hawxa mšaklo. Bë ẖḏo ma kṯawyoṯo d nafëqle bi mgalṯo d Missions Catholiques, ëšma “A Mšiẖoye b Ţurcabdin”. Biyya komër hawxa:

Ay yacquboye d Ţurcabdin, di aǧlabiye noše başiţ, mhayëmne w maşrene bak kuhne d ruẖayye. Bas mqabël d haṯe, haymonuṯo ëšmo këtte bu dino, bas (b dukṯa) maşrene bi mëlle w bu lišono şurayt (b Ţurcabdin kula, kmitëžǧël şurayt du camo) d këtte. Kmëtyaqni, hënne d oṯe w d howën katolik, gëd xuşri i mëllaṯṯe.

***

B riše dan 1800, aṯën han naqla a mbašrone dan amarikan l Beṯ-Nahrin. Pruţwën, mqabël dak katolikwën, këtwolle ǧer ajenda. Bu darbo d këtwolle, ëbciwo, kul ẖa mšiẖoyo bu lišonayḏe d yolëf i haymonuṯo d këtle. Cal hawxa ftëẖwolle madrašyoṯo b ǧalabe dëkoṯo lan nacime. H̱ḏo mad dëkoṯani hawyo Mëḏyaḏ. Yaḏoco almani Eduard Sachau (1845-1930), bi ẖarayto dan 1800'wat koṯe lu Ţuro. Kmaltëm kṯawyoṯo mšakle bu Ţuro. Hani kamţelën acme l Barlin. Bë ẖḏo mënayye kit u maḏco d laltaẖ cal u tëwlifo b lišono şurayt, këmmo hawxa:

Šriẖ cal iḏe d Ešacyo b Mëḏyaḏ, qriṯo rabṯo d kityo b Ţurcabdin, das suryoye yacquboye, mu lešono du kṯowo , kṯiw lu lešono du Ţuro (bu ţuroyo). Darëj li manfaca di mëlle d(ay) yacquboye catiqe. Mu caşyo lu msarẖo da zcure nacime d fohmile. W kţëlbina man aẖe mhayëmne (u medano) d moţe l sidayye w maqbëlile lajan i manfaca dar roywoṯo. W (hano) kṯiw cal iḏe du Asmar bi madrase d kiba mo (100) nacime. Bi madrase dap përuţ b(i) šato mšiẖayto 1877.

Bu şurayt, bu zabnano kṯiw hawxa kṯawyoṯo mšakle. Adyawma hën mënayye b iḏaynane. Hani kobëc më ẖaṯo, xëd këtne, mëkṯowi, mëšroẖi w bëṯër mëfrosi.

Sayfo w Şurayt

I dawle dat tërk, b riša u gabo fašist-tëxmonoyo d Ittiẖad w Taraqqi, meqëm mu Sayfo b ǧalabe, i naqla d sëmle u pilan lu qaţlo, i ǧaye ǧer mu lišono tërki, lišono dlë foyëšwe bu Anadol, b Beṯ-Nahrin w b Armenya. Mẖaḏarwo propoganda ǧalabe qwiṯo lawxa, ẖatta an noše d fëlti ste mu qaţlo, haw d uḏci, fayëš nošo kmëžǧël u lišono d këtte. U mamro d laltaẖ, ẖa mam maṯle cal hawxayo, komër:

“Bi qriṯo di Baqësyane (qarëwto lë Nşiwën) mšayeli man noše: Ma harke bi qriṯaṯe dëṯxu noše şuroye layto? Mërre: Bele ašër kito harke ẖurma şurayto, këtla tloṯo nacime w barṯo rabṯo. Këllën harke bi cliṯo du tawno kowën. Blalyo kocubri l tamo w bimomo konëfqi qum daẖ ẖeţone, da scorone. Košëmţi aš šëblaṯṯe, rakixene, frikene kuxlënne. Heš lo mayiṯi kalënne harke. Mšayeli: Kibi ëzzino ẖozenanne? Madcarre ëmmi: E!

Azzino, cabërno aclayye, kale (ẖurma) këtla tloṯo nacime w barṯo. Bac b mën ẖal! Kanne zalţone w hama fayiš u galdo aclayye. Umarno: Šlomo aclayxu! Li ẖurma armalţayo madcarla: Way ahla w sahla, cal ac cayne, ǧalabe b šayno! Moxna uḏcowayno dë kfoyiš heš şuroye d ëmmi ‘Šlomo aclayxu!‘

Bdela bu baxyo. Koẖarno ẖḏo mërlali: Mure kako hat w harke?! Bac mën d ẖozeno b cayni!.... ẖḏo, kofayišo hawxa, laḏëcna, umarno: Man hat? Mërla: Ma qay lo kuḏcatli, ono i Maryam, ẖoṯox! Mšawašno, cam ẖḏoḏe baxina.”

U zlam d maẖkëleli më Mzizaẖ'yo. Ëšme Laẖdo'yo, (1932-2001), kmaẖke b qëbolo d hawili acme, be u babo, bay yawmoṯo du Sayfo, mën cayëš.

Adyawma, mën kobëc d saymina?

Mšayalle lu faylasuf şini Konfičiyus, mëralle: D mëczomët b dawle li dabara, d howët rišo, qamayto, mën gëd maydët b iḏox lu cwodo?

Konfičiyus madcarle: Dlo šak w dlo kloyo, gëd madno qamayto l iḏi u šëwolo du lišono. Yacni: U lišono d huwele qëşurat, i naqlayo ax xabre d këtle, laybën d maẖkën kayiso u fëkër d kit. U fëkër dlë mitaẖke kayiso, am mëdone d kit lë siyomo, i naqlayo xëd kobëc, lë kmisomi b darbo msawyo.

I waḏife d kit, dlë misomo xëd kobëc, kẖërwo i cade w i marduṯo. I cade w i marduṯo i naqla d ẖërwi, i cadale gëd cëbro b darbo ǧalţo. I naqla i cadale d nëfqo mu darbo, u camo kmišawëš … I naqlayo mën kibe u camo d soyëm? Bu cwodo d këtle layko kibe d moţe? Maḏco lë këwele.

Harke u dawro du lišono mawxa mede ǧalabe ǧalabe muhimyo.

Maqëm amre w fërmanat cal u şurayt

Bu tarix, lišono şurayt lašan dlë mëkṯëw, dlë mëqre w dlë milëf ǧalabe naqlat hiw, fërmanat w amre siyasiye acle. Cël mawxa, am morayḏe aṯi ǧalabe Sayfe cal qarcayye, balawat qumayye, lë matrakke, ţralle w amţalle acmayye lu yawmano d këtna buwwe.

Şurayt, lišono d eman maclumyo, lo b kef diḏe, fayiš qëm al lappat d xero w dero, m'aṯër w cabërle ǧalabe xabre. Hawxa qadër dë mšawšëţ w d macëš ruẖe baynoṯayna.

Baţ ţurone d këtle lu şurayt - cayn xëd kul lišono - huwwe ste këtle ǧalabe mëdone talye… Man mënayna kkorëx aclayye? Hawxa gawre b šaqle w fëcël karoxe, ma kito gabayna? Bi cade d hawxa, ag gawrani mën tipat kowën? Ma hani kmajrën d ëmmi: Ucdo aṯi u čaǧ d mëkrëx aclayye!

Haka këtlan hawxa gawre, dlo kloyo kobëc d qaymi li raǧlo w ëmmi: Ma! Aẖna heš lë mayëṯina! Bu caqël gëd maqëminalëx! Kubenalëx aẖd w këmmina lu qaworo:

”Ya qaworo!
Aloh ǧalabe naqlat mërallox:
Basyo! Mbaţël!
Kyumenalox,
Hat bi hawa kẖëfrët!

Aẖna hawxa rẖëmlan,
H̱ur harke, haškara këmminalox:
Hat, i ẖubaṯe laybox fëhmatla
Mawxa, qworo baẖ ẖaye, laybox qëwratla!”

Şurayt aydarbo gëd qoyëm?

U nacimo, heš huwwe bu ynoqo du ẖalwo qëm u şadro di emo, kyolëf u lišonayḏe. Mawxa hano këmminale “lišono d emo”.

Mu yawmo d koṯe u nacimo lu cëlmo, qume kuwele lišono ẖaḏiro. Huwwe heš ẖaṯo, lišono lë koḏëc. Ay yarẖe qamoyayḏe maclumyo kfayti bu baxyo, bëṯër hedi hedi kbode bu qëlodo w heš bëṯër koṯën aẖ ẖarakat du fëhomo.

Cayn xu şanëc d kowe yatiwo bi şënca, kmafët zabno yarixo, bi ẖarayto kyulafla. Harke u nacimo ste hawxa kbode bu šmoco w kyolëf kul ẖës, kul macna, kul ẖarake w kul rëmëšto, be mën macna këtla bu lišono.

Bi hëwwiye du nošo, u lišono kmëẖšëw asas. Gab u nošano, u lišono kxolëq ftakar, iboco, ẖësoso, cëlmo, zabno, arco, šmayo,... hani gabe abadan latte ẖëdud rsimo w bşimo. Bas këtte natije w natayëj, hani kmënqoli bu lišono d këtle lab baroye. An natayëj hedi hawxa, bëṯër kmiḏoci bu cëlmo. Hanoyo d këmminale ”hawno d nošo”.

Iḏa këmmitu: Haaa! Haṯeyo eman! H̱alwa ẖalal w ẖalyoyo aclayna, lë kmëţce! Layban baẖ ẖaye d ţucenale!” bdawu xayifo bi kṯawto. La'an emayxun, bëḏḏat mënayxun knëţro d bëdetu d këṯwitu!

Nošo bi zoriye l nošo ẖreno, laybe d mawlëf lišono. Haka nošo kobëc d yolëf lišono d emo, i naqlayo më lawǧël du lebo, kobëc d oṯe ţalab lu ylofo.

***

I calaqa d kit bayn l nošo w l nošo ẖreno, haṯe kmisomo bu lišono. Mawxa baẖ ẖaye u markëwono di calaqa d kit bayn l nošo w l nošo, dayëm aṯaytoyo mi quwwe d këtle lu lišono. Bu bayto, bi madrašto, bu zabuqo, bi šuqo, bu cwodo w b kul dukṯo bi quwwaṯe d këtle lu lišono, aẖna kcayšina.

Adyawma b caynayna kẖuzena u şurayt diḏan:

Cayn xu ẖalwo d eman hawxa ẖalal w naḏifo cayošo acmayna. Cayn xëd am maye dan nahre, b kul šëfro w ẖalyuṯo, qaloco w kmabrëq baynoṯayna. Hani alfowat d ëšne, cayn xëd ad daboše, be aydarbo kfayri, kmaẖti w kmayşi maw warde mšakle d kul baxča, huwwe ste hawxa mëdle w amţëlelan xabre w mamre ǧiţe kulle bu dawšo l femayna. Kulle msalsële naḏife w šafye.

Hani bu mamro, bu zmoro, bu gaẖxo, bu baxyo, bu ẖëzën, bu caza, bi mëštuṯo,… b gaboruṯo w šëbhoro ţrallan acmayna w b femayna.

Macnata aẖna kobëc xayifo d bëdena maqëmina kaṯowe w dlo aydarbo gëd rëẖmina u lišono d këtlan?

Xtomo

Kobëc kul şëroyo d nofëq moro lu şurayt. Mdarbe d lišone nëxroye mëžǧëlina cam ẖḏoḏe buwwe, qurena buwwe, këṯwina buwwe w mbašrina ẖḏoḏe buwwe. Dayëm huwwe, dlo cajaze mëstacmëlinale.

Harke i ẖubo ste lẖuḏa bas bu mamro lë kmakfe ha!... “De këlle mamroyo mërlan w ţrelan,” maftelan u ẖaşo,…

Aẖnone w Aẖwoṯo!

Lë ţucetu! Mede më qëm ruẖe, la-qëddam baẖ ẖaye lë kmalëx?

Adyawma haka këmmitu: Aẖna camona, klozëm d fayšina camo w gëd fayšina camo baẖ ẖaye, kobëc xayifo hatu d bëdetu d këṯwitu b lišono d emayxun!...

I naqla d mišayëllan ”Ma këbcitu ramẖël w du ẖreno d fayšitu camo cal i raǧlo?” mën jawab këtlan? Aw du šrolo këtlan jawab cal hawxa šëwolo?!

U lišono şurayt cayn xi ruẖo, baynoṯayna cayošoyo. Kobëc mënayna ẖubo, iqoro, calaqa, cwodo, bcoţo, qroyo, kṯowo, kṯawto, ylofo w tëwlifo.

***

Qiyomo d qoyëm lišono, kubacle ẖaşo, katfo mu camo d ruẖe w man nahire d këtle w dlo u halxayḏe kowe zaẖme. Mawxa kumarno klozëm d maftëlina foṯayna lu lišonayḏan w lë ţurenale cal iḏe w foṯe mẖalqo, harke w tamo.

Haka camo kobëc d foyëš hul colam-colmin bu cëlmano, dlo lišono aydarbo kibe foyëš? Haka këbcina aẖna ste d fayšina, i naqlayo kobëc b amane dë mqadmina u lišono d këtlan laj jilat aṯoye.

Këtxu emo, i emaṯe mawnaqlallxun ẖalwo ẖëworo şafyo w ẖalal! H̱a d maxën i emo, kulxu kuḏcitu “cafu” lo bi arcaṯe w lo bi arco ẖreto latle! Ëšme ste dayëm “xayën” kowe. U xayën b kul kanšo mëqqa krihoyo, harke šroẖo lë kubacle.


  1. “Ţorani: Boş oturmayı, boş gezmeyi seven ve çalışmaktan hoşlanmıyan kimse. Sahibinin evinde barınmayan köpek.” Ḫuru b İzoli D., Ferheng, Kurdi-Tırki/Kürtçe-Türkçe, Deng Yayınları, 1991, p. 425.
  2. Lašan zëd maḏco ẖuru b Beṯ-Barşawmo Afrëm, Türkiye Mezopotamyası'ndan Turabdin Tarihi, Beṯ-Froso Nsibin, 1996, Södertälje, f. 49-51.
  3. Cayni kṯowo, f. 56.
  4. Hano mdawamle dlo kloyo, hul l adyawma.
  5. Ax xabre ẖrene ste kowën ”u lišono mxalxëţano, pisano, cjiqano, razilano, cwijano, du darëj, du šarẖ, du fësoro, du tafsir, di cëjube, du Ţuro, daţ ţuroye, di kurmanjiye, ...”
  6. “Les Jacobites de Tour-Abdin sont généralement simples, respectueux, dévoués á leur clerge, frevents, mais attachés moins á leurs croyances religieuses qu'a leur nationalité syrienne et á leur langue (le syriaque vulgaire est parlé dans tout le Tour-Abdin). Ils croient perdre cette nationalité en se faisant catholiques.” Les Christianisme á Tour-Abdin (Mésopotamie), Les Missions Catholiques, Janvier-Décembre 1913, f. 453.
  7. Balki klozëm d howe u xabro ruẖwoṯo.
  8. “Written Ţuroyo,” Wolfhart Heinrich, Studies in Neo-Aramaic, 1990, f. 183.
  9. Beṯ-Şawoce Jan, Sayfo b Ţurcabdin 1914-15, 1, Ţboco da 2, 2006, Beṯ-Froso Nsibin, f. 244-45.
  10. Qëbolo cam Laẖdo Be-Muso Malaka, b Södertälje bu Swed, ẖzirën 1993.

Attachments

Alert   IP Print   Edit        Reply      Re-Quote Top

Forums Topics  Previous Topic Next Topic


Assyria \ã-'sir-é-ä\ n (1998)   1:  an ancient empire of Ashur   2:  a democratic state in Bet-Nahren, Assyria (northern Iraq, northwestern Iran, southeastern Turkey and eastern Syria.)   3:  a democratic state that fosters the social and political rights to all of its inhabitants irrespective of their religion, race, or gender   4:  a democratic state that believes in the freedom of religion, conscience, language, education and culture in faithfulness to the principles of the United Nations Charter — Atour synonym

Ethnicity, Religion, Language
» Israeli, Jewish, Hebrew
» Assyrian, Christian, Aramaic
» Saudi Arabian, Muslim, Arabic
Assyrian \ã-'sir-é-an\ adj or n (1998)   1:  descendants of the ancient empire of Ashur   2:  the Assyrians, although representing but one single nation as the direct heirs of the ancient Assyrian Empire, are now doctrinally divided, inter sese, into five principle ecclesiastically designated religious sects with their corresponding hierarchies and distinct church governments, namely, Church of the East, Chaldean, Maronite, Syriac Orthodox and Syriac Catholic.  These formal divisions had their origin in the 5th century of the Christian Era.  No one can coherently understand the Assyrians as a whole until he can distinguish that which is religion or church from that which is nation -- a matter which is particularly difficult for the people from the western world to understand; for in the East, by force of circumstances beyond their control, religion has been made, from time immemorial, virtually into a criterion of nationality.   3:  the Assyrians have been referred to as Aramaean, Aramaye, Ashuraya, Ashureen, Ashuri, Ashuroyo, Assyrio-Chaldean, Aturaya, Chaldean, Chaldo, ChaldoAssyrian, ChaldoAssyrio, Jacobite, Kaldany, Kaldu, Kasdu, Malabar, Maronite, Maronaya, Nestorian, Nestornaye, Oromoye, Suraya, Syriac, Syrian, Syriani, Suryoye, Suryoyo and Telkeffee. — Assyrianism verb

Aramaic \ar-é-'máik\ n (1998)   1:  a Semitic language which became the lingua franca of the Middle East during the ancient Assyrian empire.   2:  has been referred to as Neo-Aramaic, Neo-Syriac, Classical Syriac, Syriac, Suryoyo, Swadaya and Turoyo.

Please consider the environment when disposing of this material — read, reuse, recycle. ♻
AIM | Atour: The State of Assyria | Terms of Service