Assyrian Forums
 Home  |  Ads  |  Partners  |  Sponsors  |  Contact  |  FAQs  |  About  
 
   Holocaust  |  History  |  Library  |  People  |  TV-Radio  |  Forums  |  Community  |  Directory
  
   General  |  Activism  |  Arts  |  Education  |  Family  |  Financial  |  Government  |  Health  |  History  |  News  |  Religion  |  Science  |  Sports
   Greetings · Shläma · Bärev Dzez · Säludos · Grüße · Shälom · Χαιρετισμοί · Приветствия · 问候 · Bonjour · 挨拶 · تبریکات  · Selamlar · अभिवादन · Groete · التّحيّات

Urhoyo aw Şurayt, Adyawma Ayna Mani Klëzamlanyo...

    Previous Topic Next Topic
Home Forums Language Topic #4
Help Print Share

Jan Bet Sawocemoderator

 
Send email to Jan Bet SawoceSend private message to Jan Bet SawoceView profile of Jan Bet SawoceAdd Jan Bet Sawoce to your contact list
 
Member: Sep-14-2011
Posts: 305
Member Feedback

Urhoyo aw Şurayt, Adyawma Ayna Mani Klëzamlanyo...

Sep-15-2011 at 01:10 PM (UTC+3 Nineveh, Assyria)

Urhoyo aw Şurayt,
Adyawma Ayna Mani Klëzamlanyo Bi Kṯawto?


Më Jan Beṯ-Şawoce
22 tëšrin-ẖaroyo 2010

Hawi zabno, b Qolo Ḫiro w bi dafo d acsatv.com, bde kmitahwe b ẖalëqyoṯo, maḏco cal u šëwolo du lišono şurayt d këtlan. Harke ẖaḏërno cam ẖawro Šmuyel Xori bu šëwolo du lišonano w lo du urhoyo.

Mu yawmo qamoyo cam ẖḏoḏe mnaqašlan nëqoše cal u lišono şurayt aw cal u ţuroyo. Ban nëqoše naqqat fayët ëšme du urhoyo bas abadan lawilan mahwo w šqolo cal u urhoyo mënyo w mën latyo ğer d mërlan: U urhoyo latyo lišono d eman w lë cayišina acme, bas lišono di marduṯo catëqto d këtlanyo. Klozëm d huwenale moro, bas aydarbo? Kobëc ẖa d cozëm yaḏoce mšakle w yolëf darbone mënayye.

Qolo Ḫiro, ftiẖoyo l kul ẖa d kobëc mnaqëš u šëwolo du lišono, haka urhoyo w haka şurayt. Lo zëd w lo noqëş.

Kito ğalabe noše, këbci d këṯwi bu urhoyo, ẖa mënayye Gabriyel Afram, w lo yawmo lë mërlile: Lë këṯwët bu urhoyo! Bu caks hulile moral w ẖatta mcawanli huwwe w ğer mene ba kṯowe d kito gabi bu urhoyo.

Ḫatta ëno w Gabriyel Afram cam ẖḏoḏe, mnaqašlan šëwole mšakle gabi bu institut bi madrašto d Södertörn. Ucdo ste këtlan calaqa ţawto cam ẖḏoḏe, walaw ucdo këmnaqšina, leban latyo fayišo më hḏoḏe w lë kowe d foyiš leban më ẖḏoḏe, la´an u mede d këmnaqšina latyo mede xaş ebi w ebe, šëwolo d kulanyo.

Këtli kmo nuqţe kubac d kuleno aclayye, bëṯër kubac d cubarno bu šëwolo du lišono şurayt:

  1. I naqqa dë mnaqšina, ţurena u nëqošo bu šëwolo du lišono w lë xulţina mëdone ğer w bëṯër kẖuzeno ste mahwo d ëšmone ğer meni ğalabe caybo bu šëwolano. An noše hën baẖ ẖayene w hën latne baẖ ẖaye. Haka kito mede l mamro lan noše d këtne baẖ ẖaye, baroyo ţër mëkṯawwe lënne ţawyo. Kowe caybo ëno dë mjawabno b dukṯayye.

    Prof. Sebastian Brock abadan cwodo cal şurayt lawile, dayëm cal urhoyo cwëdle. Kul ẖa d kobëc, kibe bu internet ẖoze u cwodano.

    Prof. Otto Jastrow cwëdle cal u şurayt macërboyo, madënẖoyo, u mẖalmoyo. Meqëm mene cal u şurayt cwëdle Prof Helmut Ritter <1960>, Adolf Siegel <1923>, Jean Parisot <1897>, Jacques Rhétore <1899>, Eugen Prim <1880>, Albert Socin <1880>, Eduard Sachau <1870-80>, Ešacyo Qalṯoyo <1880>.

  2. Këtlan šëwole siyasiye, w lo b ẖa manne lë cabërno, hani kiban b ğer nëqoše d maydinalën li iḏo. U mede d kalino acle bam mamrayḏi i siyase di Mtakasto bu šëwolo du lišonowe.1W latwe mede ẖreno. Ucdo ste kumarno, u xaţ siyasi d këtwola mqabël du lišono şurayt ğalţowe, klayto b foṯe du lišono lašan dlë mëkṯëw ğalţowe.

    Ucdo ğalabe clayme, meqëm Mtakse, mğayarre i ẖiyërtaṯṯe lu şurayt, bdalle kmaqbëlile lišono d emo. Hën man nošani kkëṯwile bu ẖarf catiqo w hën ste bu ẖarf ẖaṯo. A tre lašani pozitivne.

  3. Ëno cam Siv Nordell bi proža lë mšarakli, hano ste kẖuzenole šëwolo l ruẖe la´an ëno ste këtli ẖiyërtoṯo cal u šëwolo di proža. Ah hadome di proža manwën? Ëšme d kulle kṯiwoyo cal a frose dë frësse bu zabno dë cwëdde. W lo b ẖa ma frose ëšmi kfoyët. U ẖa d kobëc d oḏëc u šrolo, kibe d ẖoyër cal a kṯowani: Toxu Qorena, Kṯowo d Cwodo A-B, Leksiqon Swedoyo-Ţuroyo, Gramatik Nacimo d Lišono Suryoyo <Ţuroyo>, Qafiyat A-B… w ğer.

    Bas mqabël d haṯe, ëno b ëšme d Beṯ-Froso Nsibin, mën kṯowo dë frësli bu şurayt ëšmi acleyo. Ucdo ste kfërasno kṯowe, naqla ẖreto ëšmi w ëšme d ğer meni aclayyeyo.

    I proža laf i ẖarayto da tmoniyat <1980> mkamela u cwodayḏa w kalyo, ëno frësli ban 1987 mgalṯo dë Nsibin bë tre lišone: Şurayt w tërki.

Urhoyo aw Şurayt, Ayna Këṯwina?

Bu nëqošo du lišono, kobëc kulan d huwena aktiv. Fëkrat negativne aw pozitivne, klozëm d yulfina w mawlëfina ruẖayna, anjax hawxa kowe fëhëm aclayye. Lo ëno w lo ğer meni, nošo latle ẖaq d maẖët monopol l ruẖe bu medano. I naqlayo lë kowe nëqošo w lë kowe fhomo lu šëwolo d këbcina d mafhëminale.

Aẖna këtlan tre lišone: Ḫa acmayna fayiš cayošo w hano u şurayt´yo w u ẖreno urhoyo, lë fayiš acmayna. Hano fayiš bu tarix w bi marduṯo catëqto d këtlan. Këtle ğalabe kṯowe man kmëstafëd mënayye?

Hawi jëhode w kowe jëhode lašan d miţadcër u urhoyo laẖ ẖaye bas hul ucdo šušoţo, halxo dawse la-qëddam lawi. Kmëfrës kṯowe bu urhoyo, ma kṯowani mëqqa fayde hawi lu halxo du lišono? Hano kobëc d uḏcinale! Kmulfina an nacimayḏan, a claymayḏan, nošo kẖuzena lë yalëf! Hawxa hul ema gëd mdawmina?

Harke kẖaqlan dë mšaylina qay lawi ylofo? U ğalţo b mënyo? Malfone, kṯowe, lišono, ẖarf,… aw ğer mede? Madam aẖna am morena kẖaqlan dë mnaqšina, qay halxo lawi aw lë kowe? Man gëd mnaqëš ğer mënayna u šëwolano?

Bu ray diḏi, b maḏco maẖët xabre rabe w xašune xëd: Lišono mqadšo, ẖarf mqadšo, Mšiẖo žğil buwwe, këtlan kṯowe buwwe, mawlaflan li arco kula i marduṯo,… acle.

Hani kulle, kẖuzenën mamre du tarix. W lo mede ğer!

Mtakasto, ẖuyoḏo w ẖuḏre oṯuroye, cito,… w lo yawmo lawilën program, mën kobëc lu lišono urhoyo lašan d qoyëm li rağlo? Adyawma ste latte, lo yalifi w lo mawlaffe aydarbo gëd minaqëš u šëwolano? Ţralle kul mede cal Aloho.

I naqqa d miqadëm hawxa maḏco, latyo ţëẖriwo, latyo tëpiso w latyo tëkimo. Harke kẖuzeno Gabriyel Afram fayiš bu jargon du zabno d meqëm bë 30 šne. Kmëstacmël xabre d ”oportunist, aggressivt, fiasko, hämndlysten<2>” abadan lo bi dëkṯo.

Bëṯër bi kṯawto d Afram kito hawa qwiṯo d polemik bayn lë tre nafšoṯo. Iḏa i ğaye haṯeyo, kowe ğalţo bu nëqošo, lišono abadan lë kmëstafëd mu nëqošo d kowe bu šëklano.

Ëno kubacno nëqošo, w mnaqšina, qay lë najëẖina bu cwodo du lišono? Hano këtle sababe. D ëmmina latle sababe kguẖxina cal ruẖayna.

An nëqošayḏan kobëc d howën raẖuqe mu tëštëcniyo du dëbolo. La´an, kulan, camo kamilo, qrayto w kṯawto b lišonan latlan. Bu praktik, kulan kmëẖšiwina w kmiḏicina lalin. Gëd kurxina cal darmono d xulşina mu kewano aw lo? U šëwolo u jawhar diḏe këmarno hanoyo.

Lišono şurayt aw ţuroyo…

Aẖna lišono d qayimina w d yatiwina acme hul adyawma u şurayt´yo, abadan latyo lišono d Urhoy. Bay yawme rwiẖe gaẖëxina buwwe w bay yawme ciqe baxina buwwe.

Adyawma ste bu rišo Afram w bëṯër kulan, bu bayto w larwal du bayto, mahwo w šqolo cam ẖḏoḏe b şurayt ksayminale, nošo mënayna b urhoyo mamlo cam nošo latle. Mawxa kumarno: Klozëm macëšina lišonan şurayt w lo urhoyo. U urhoyo ţurenale bam madrašyoṯo cëloye.

Iḏa i ẖale du urhoyo kmëmsoko bu šëkël du carabi w du cëbroyo ğalabe ğalţoyo. U carabi këtle 22 duwal b ẖaşe, ţayuṯo du cëlmo b ẖaşe, aẖna man këtlan?

Bu tarix i cito, b Awruppa 30 šne ẖaroye i Mtakasto, ẖuyoḏo w ẖuḏre oṯuroye kalën b foṯe du şurayt, lë ţralle d noẖët li kṯawto. Cam hawxa naqla ẖreto cayiš acmayna hul ucdo. Ucdo bdelan d këṯwinale, kul mëqqa d koṯe ste hano kumarno gëd zoyëd. Haw nošo kibe makle u šušoţano di sniquṯo ţabiciye d kito lu şurayt.

Aş şëroye madënẖoye, bi šato dan 1840, manẖatte bi mucawane da mbašrone amarikan b Urmi u şurayt dëṯṯe li kṯawto, mu yawmawo xliq qiyëmto dë kṯowe, mgale, frose, kaṯowe, omure, mtarjëmone w yaḏoce.

Meqëm bë kmo šne azzi l Urmi, tamo hawino sëhḏo la clayme w la claymoṯo bu lišono d emayye aydarbo quranwo w këṯwiwo. Ḫatta b Ţahran ẖzeli nafs du mede. Hul ucdo ste nafs du lišono kmulfile bi goluṯo.

Ucdo ẖaṯo, bi goluṯo gabayye ste bdele nëqošo bu cwodo du ẖarf latini. Yaḏoce w kaṯowe sëmme sistame lu ylofo. Këtli ma kṯowani gabi bu institut.

Adyawma aq qaroye w ak kaṯowe d kito bu şurayt madënẖoyo ğalabene. U sabab hënne urhoyo aw lišana catiqa lë kqorën w lë kmaqrën. Mawxa xayifo kyulfile.

Aẖna am macërboye qaroye w kaṯowe bas bu urhoyo këtlan. Hani ste ağlab kuhne w šamošene. Kqorën w kkëṯwi urhoyo ğalabe mẖaddëdo bas cam nošo žğaliye lë kmëžğoli. B dukṯe kmëžğoli şurayt aw carabi.

Mqabël d haṯe bu şurayt heš ẖaṯo bdele qroyo w kṯowo, meqëm b naqla ẖḏo latwo.

Ğer mede u šëwolo du cwodo du şurayt d hawi bu aṯro das Sovyet´yo. Tamo bu ẖarf latini cwid, adyawma ma kṯowani w ma mgalani ste kito b iḏi, man d obëc kibe d oṯe w ẖoyër aclayye. U ẖa d kobëc ste kibi mšayacnole kopya mënayye.

U cwodano qay kali? Kumarno Afram maḏco ğalabe nëquşo këtle. Cal dukṯe du šëwolo latyo harke, kţurenole lu nëqošo i naqqa d oṯe dawre.

I masale di hëwwiye aw ”identitet” d komër Afram

At tërk bi šato dan 1928 ţralle mu lišono osmanli w mu ẖarf carabi. B dukṯe du tërki catiqo mëdde lišono tërki ẖaṯo, b dukṯe du ẖarf carabi mëdde latini. Adyawma at tërk bi hëwwiyaṯṯe ḏacifi? Kumarno lo, bu caks i hëwwiyaṯṯe qawyo ğalabe.

Afram bi masale dak kurmanj ste latyo more d maḏco. Ak kurmanj d Tërkiya kmëžğoli kurmanji, bdalle bu kṯowo du kurmanji b ẖarf latini. Harke këtwolën mëškële, mi alfaba tërki mëstacmëlina i i dlo nëqto aw lo? Hën mëstacmëlulle w hën lo. Ucdo šralle u qaţrano, haw kmëstacmëlila.

Ak kurmanj du Cëraq kmëžğoli şorani , hawi zawno yarixo kkëṯwi u şorani b ẖarf carabi. Mëškële lawilën. Ucdo hënne ste këbci d saymi i alfaba latini. U ẖa d kobëc oḏëc bu medano šroloyo aw lo, kibe dë mfarëj cal at talawizyone d Barzani w d Ţalabani.

Kmo xabre di šira

Bu tarix awwël naqla ab babayḏan kṯëwwe lišonan baẖ ẖarfat basmore. Aẖ ẖarfat qamoye hanine, cal d këtne hani qamoye, klozëm d ducrinalën?

Bëṯër mu ẖarf basmoro, tmone naqlat ẖrene bu tarix mbadli aẖ ẖarfat du lišonayḏan. Hawi xşara ëlla fayde lu lišono?

Këmarno hawi fayde lu lišono, la´an ab babayḏan malaxxe cam u zabno, sëmme ẖarfat modern. Maqballe d howën modern! W dlo šušoţo bu lišono lë këwewo.

Ucdo ste kumarno b cayni dukṯona, këbcina xëd camo šušoţo aw lo? U ẖa d kobëc ţër bode koṯëw…

Ëno kkëṯawno lišono şurayt b ẖarf latini, u ẖa d roẖëm kibe d koṯëw xëdwoṯi bu latini, u ẖa d kobëc ste kibe w ţër koṯëw bu ẖarf catiqo. Më gabi abadan kloyo layto w lë kowe nošo ste d kole b foṯe du medano. Madam camona, camo dlo lišono lë kowe.


1. Bu šëwolano lašan zëd maḏco, mqabël du lišono şurayt dlë mëkṯëw xëd lišono, ẖuru bi mgalṯo d Ḫuyoḏo šato 1981, 1982, 1983, 1984, 1985,… b lišono swedi, tërki, carabi w urhoyo.

2. Yacni şahyo du ẖayf aw du intiqam bu lišono swedi.

Alert   IP Print   Edit        Reply      Re-Quote Top

Forums Topics  Previous Topic Next Topic


Assyria \ã-'sir-é-ä\ n (1998)   1:  an ancient empire of Ashur   2:  a democratic state in Bet-Nahren, Assyria (northern Iraq, northwestern Iran, southeastern Turkey and eastern Syria.)   3:  a democratic state that fosters the social and political rights to all of its inhabitants irrespective of their religion, race, or gender   4:  a democratic state that believes in the freedom of religion, conscience, language, education and culture in faithfulness to the principles of the United Nations Charter — Atour synonym

Ethnicity, Religion, Language
» Israeli, Jewish, Hebrew
» Assyrian, Christian, Aramaic
» Saudi Arabian, Muslim, Arabic
Assyrian \ã-'sir-é-an\ adj or n (1998)   1:  descendants of the ancient empire of Ashur   2:  the Assyrians, although representing but one single nation as the direct heirs of the ancient Assyrian Empire, are now doctrinally divided, inter sese, into five principle ecclesiastically designated religious sects with their corresponding hierarchies and distinct church governments, namely, Church of the East, Chaldean, Maronite, Syriac Orthodox and Syriac Catholic.  These formal divisions had their origin in the 5th century of the Christian Era.  No one can coherently understand the Assyrians as a whole until he can distinguish that which is religion or church from that which is nation -- a matter which is particularly difficult for the people from the western world to understand; for in the East, by force of circumstances beyond their control, religion has been made, from time immemorial, virtually into a criterion of nationality.   3:  the Assyrians have been referred to as Aramaean, Aramaye, Ashuraya, Ashureen, Ashuri, Ashuroyo, Assyrio-Chaldean, Aturaya, Chaldean, Chaldo, ChaldoAssyrian, ChaldoAssyrio, Jacobite, Kaldany, Kaldu, Kasdu, Malabar, Maronite, Maronaya, Nestorian, Nestornaye, Oromoye, Suraya, Syriac, Syrian, Syriani, Suryoye, Suryoyo and Telkeffee. — Assyrianism verb

Aramaic \ar-é-'máik\ n (1998)   1:  a Semitic language which became the lingua franca of the Middle East during the ancient Assyrian empire.   2:  has been referred to as Neo-Aramaic, Neo-Syriac, Classical Syriac, Syriac, Suryoyo, Swadaya and Turoyo.

Please consider the environment when disposing of this material — read, reuse, recycle. ♻
AIM | Atour: The State of Assyria | Terms of Service