Home | News | Perspective: Editorials | Guest-Editorials | Letters

Lu Camayḏan w Lu Ray-Cam Buyone (Aramaic)

Posted: Friday, October 07, 2011 at 08:04 PM CT


1Jan Bet Sawoce

4 b nisën yawme d ẖëššabo, Ceḏo di Qiyamto´we. Cadeyo, b kul cito i karaze du yawmano këwyo cal i qiyamto d Moran Yešoc Mšiẖo. Aydarbo msik, ẖbis, şliw, qwir w bëṯër qayëm mbayn dam miṯe?

Bu yawmano, bi cito d Mor Yacqub da Nşibin, b gawe d Södertälje, ẖaḏër ğalabe noše lašan d šëmci lawxa mëlṯo. La´an ğalabe mënayye şayimi, maşlawwe, ẖaḏiri u ẖašo,.. bi ẖarayto abici d šëmci, u moraṯṯe, aydarbo mcaḏëb šanayye!? Hawxa mamro nošo lë sëmlelën...

B dukṯa, Ablaẖad Gallo Šabo, maclele i dawle d Suriya w i ẖkumayḏa i tëxmonayto-fašiye carabiye, bax xabre basime li šmayo. Sëmle Ḫafëzo w u yatumkayḏe b dukṯe d Moran laẖ ẖaḏire. Haṯe lë baswo, mu maḏbëẖo di cito naẖëṯ, l qul dam mhayëmne kulle, nšëqle u mramramle u qonşoloş d Suriya d këtwe yatiwo cal i qanafe qamayto qariwo lu maḏbëẖo bi cito.

Haqqa gracyuṯo ţawto, maẖwele lu morayḏe u ţayo carabi fašist ḏalomo! B gawe di cito, manṯo b gëšme d nošo lë ramëš. An noše ẖaḏire b gawe di cito, ağlab dëṯṯe, aṯoyene mi Gozarto. Kulle ste mahzamme w aṯën mqëm u ḏëlëm du ẖëkëm fašisti du Bacaṯ.

Harke ẖa kuṯele hawxa šëwolo: Madam u ẖëkëm du Bacaṯ, hawxa ţawwowe, l mën aṯitu lu Swed? Madam hawxa ţowoyo u ẖëkëm b Suriya, harke šan mën kalye hatu!? Qumu dcaru!

Ablaẖad Gallo Šabo, hawile ëšne, kobe xbariyat cam taqarir yarixe cal an noše bu carabi, qamayto mšayacwolën lu qonşoloş b Berlin b gawe d Almanya. Bat taqarirani, mawqaḏle babe d ğalabe noše w hënne latte xabro bu medano.

Ablaẖad Gallo Šabo, zabno yarixo sëmle hawxa camiltiye bu talyo, ucdo, dlo zëcṯo ksoyëm i camiltiye galyo! Manḏafle am muxalëf [mcarḏone] d këtwo lë ẖḏore kulle. Fayiš ẖakomo ẖa lẖuḏe, huwwe b riše! I cito d Mor Yacqub maqlëbole w sëmole fërco dam muxabarat d Suriya b Södertälje.

Ablaẖad Gallo Šabo, cal d këtyo greco kayiso, bas d kuzze lu Šam, u morayḏe, u yatumo du Ḫafëzko, këmšayëc u Mercedes l qamuṯe. Kmarwëxile cam “Ahlan wa sahlan fi sayyidna al-caziz al muẖţaram!” Kmëblile, qamayto lu fërco dam muxabarat, kmaštalle čay. Kubelën u mede kṯiwo d amţele, bëṯër kmëblile lu utel dë ẖjëzze šane.

Aẖnone w Aẖwoṯo!

Mahzamlan mu maţro, aṯina taẖt u marziwo! Këtxun xabro d kityo hawxa aw lo!?

Hani ëšne, i qale d huwlan, lašan mënwa? Hul d maţina lu yawmano, ayko malaxlan? Bi qalaṯe ayna qayde w ayna zënejër ţwërlan!?

Bu mal w bu jan diḏan ..... abëcina, d sayminalan mëstaqbël dlo gracyuṯo... Amma kẖuzetu kulxu, maẖëtlan bu cwodano, daqnayna b iḏe dac cumala w daj jëwesis dë qţëlle i gawruṯo d këtwolan! An nošani, maxsalle kulan mi gawruṯo d këtwolan!

Šalye lë fayšitu! D šuletu, gëd muqḏi heš ayko d këtlan!

Ablaẖad Gallo Šabo, klozëm yawmo meqëm b yawmo d mašmëţina aj jule d kito acle.

Hawxa “ẖasyo” abadan lë kowe d foyiš lo bi cito w lo bu Swed!

Knuţarno më kulayxu d qaymitu li rağlo!

Mawto li gracyuṯo!
Mawto laf fašist carab!

Mawto lu Bacaṯ tëxmonoyo-faši!

Södertälje, 7 nisën 2010

 

2

Bu aṯro d Ţurcabdin, an noše d këtwolle arcoṯo zrice warze, caqwolle ğalabe mu xabro du ẖëldo. U ẖëldo mënyo? Mën šëkëlyo? Mën ksoyëm? Bëṯër u xabro du ẖëldo, qay w aydarbo cabër bi siyase di ẖarbuṯo?

An noše bu warzo zërciwo u bzarco daf fuje, daz zabaš, daš šlange, daf farẖe, dax xiyore, daš šëmmamat bi arco. Bu rabëc, hani ëšmo b ëšmo yucanwo, nëfqiwo l foṯe di arco. Mëd nafëqwo, an noše ëmmiwonne “šërure”. Aš šërurani, mëqqa d yërwiwo, mašfëriwo u warzo. Am more uṯewolle kef.

Ğalabe naqqat am more du warzo, mnagliwo lë ẖḏorayye mu zizono, mab buğre, maq qurfe,.. lašan d yocën w yërxi zëd w zëd cal foṯe di arco. Hawxa gurašwo zabno hul d yoce bëqune bu šëruro. Ab bëqune ubanwo warde w aw wardani bëṯër, cam u zabno, qulbiwo l fuje, l farẖe, l xiyore, l šëmmamat, lë šlange w l zabaš.

Tam bu zabnano dab bëqune w daw warde, uṯewo u ẖëldo. Samyo, dlo cayneyo. Aḏnoṯe mede cëjbo qawyene bu šmoco. Kul mede dë kromëš lë ẖḏore, kkole w kšumacle, ktoqël iḏa tahlukayo aw lo, l ruẖe. Dowe dabibo, ẖaršëfto,.. ğer ẖaywan nacimo, abadan zëcṯo latle mene. Këtle nqoẖo ğalabe qawyo bu nẖiro. Gëšme zalţono w maluţoyo. Këtle arbac rağloṯo cam danwo.

U ẖëldo taẖt mi arco, kqoţëc aš šërure mu qurmo. Kşorëf am maye w i ruẖo d kito b gawe du qurmo du šëruro. Hawxa, manšafwo u šëruro. Han naqqa haw yucewo, haw kubewo u farẖo, i šëmmame, u šlango, i fujo, i zabaše,... Bu šëklano u ẖëldo maẖrawwo u warzo kule, ţurewo u moro d tacëb buwwe, dlo mede. Mawxa am more daw warze, huwanwo nëţure lu ẖëldo, nëţriwole.

Cadewa, u ẖëldo bas d huwewo sawico, bimomo, taẖt mi arco, ẖufarwo u cafro b caršone, b ţarfone, bëṯër b rağloṯe aẖ ẖaroye, rëfaswo w maţërwo u cafro mu naqwo dë ẖfërlele cal foṯe di arco.

U ẖëldo abadan lë kroẖëm lo u bahro w lo i šëmšo. U bahro w i šëmšo, lašane i hatike di arcone! Koḏëc bu medano, këtle maḏco kamilo cal hawxa. Mawxa ktole ruẖe, bu talyo, taẖt mi arco kcowëd bu tëẖriwo du warzo d sëmle lu camo.

Aẖe w Aẖwoṯo,

Bi cito sëryayto ortodoksayto, kito klik [šëlle] d ẖëlde. U klikano, aw aẖ ẖëldani, hënne, b iḏayye, këmdabri kul šuğlo d kityo ẖarbo, b gawe di cito. Bu rišo di ẖarbuṯo koṯe, u camo, u moro ẖaqiqi di cito, d obëc aw d lobëc gëd miţaşiro i cito bi dawle fašist-bacṯiye du Ḫafëzko.

Mawxa ftëẖẖe ẖarb mi jabha fašiye du Bacaṯ, mqabël du camo şëroyo-ţuroyo, b kul dëkṯo. Heš meqëm hënne d şofën w moţën li qalto du tarix, këbci, ẖa b ẖa mënayna d maşfalle!

Qamayto, gëd mitaqlëbo i ruẖo şërayto d këtla li cito, l ruẖo carabiye-fašiye... bi cito, më zawno, markëw droco daẖ ẖamšo. Bi goluṯo, u drocano daẖ ẖamšo, b kul aṯro këtle fërco. Bi mucawane daq qonşoloşe di dawle fašiye du Ḫafëzko, zqërre zëqqayrat w qene laẖ ẖëlde.

Bu Swed, u rišo daẖ ẖëlde Ablaẖad Gallo Šabo´yo.

B Balčiqa, u rišo daẖ ẖëlde Ḫazayel Şawme´yo.

B Kanada, u rišo daẖ ẖëlde Eliyo Bahe´yo.

B Lëbnan, u rišo daẖ ẖëlde Jorj Şaliba´yo

B Amarika, u rišo daẖ ẖëlde Awgin Kaplan´yo

B Awuşţëralya, u rišo daẖ ẖëlde Malke Malke´yo.

Södertälje, 13 nisën 2010

 

3

Kfarze w Mor Cëzoziyel

“Bu Sayfo [1915] këtwo arbco jandërma bi qriṯo. Tre mënne su Danẖëko w tre mënne su Skandarko, su babo d Xori Caziz wayne. Bu zabnano ar rabe di qriṯo hani wayne. Šamici aẖ ẖadisat d hawën b Mëḏyaḏ. U Danẖo mšayacle xabro lu Skandarko, mërle: D saymat b diḏi, zubţina a tre jandërmayḏan w hat ste zbaţ diḏox! Gëd šuqlina a tfënag manne w quţlinanne. W ëzzan l Ciwardo. U Skandarko lo mţele qim diḏe, lo simalle, omër: Mede layto!

Sahmo rabo maş şuroye azzën l Ciwardo. Hën manne fayiši bë Kfarze. Ag gawre qţilënne. Tre w šawci (72) nafšoṯe ste midënne yasire. Hani las sayyidin mëblënne l Kafsange. Fayiši a kfarzoye yasire tamo, balki ẖëkëm dë tre-tloṯo yarẖe. A kfarzoye d maţënwo l Ciwardo, šamici më zawno be aykone w mërre lë ẖḏoḏe ëmmi: Ay yasiranëk diḏan fayiši b Kafsange w Dermuske. Lo komarfënne w lo mede ... Aydarbo saymina? Čara mede?!

Mšawarre b hën sowe, mašërre aclayye, mërre: Dermuske kit eba arbco bote. Kulle kowan me Be-Sayyid Xalil. Ţaw me d ëzzoxu lalyo mede dë mẖalqutu cal Dermuske layt. Bas lo hawxa ëzzoxu! Këbce d ëzzexu mo (100) gawre bë tfënag. B caşro-ẖamšaẖşar (10-15) gawre, lë kowe! Gëd faytitu cal Aẖlaẖ, cal Kafsure, cal Kfarze,.... Dlo howutu b quwwa, lë kmaxluşutu.

Be lë kosaymutu čara mede, mẖawu cal u ţaršaṯṯe (sawal w qanyone) ste! Amţawu ţarš w kmo nafšoṯo ste yasire men dëṯṯe. I naqlayo gëd maxluşutu at tarte w šawci (72) nafšoṯani.

Koqaymi an noše kosaymi ruẖayye kar bë tre-tloṯo yawme. Azzën gab u Mascud Be-Galle Šabo, u rabo d Ciwardo. Šrëẖalle be mën kubci d saymi. Ţlëbbe mene mucawane w mëralle: Ašër d lëzzan lafelayye, gëd quţlënne w gëd saymënne ţaye! U Mascud Be-Galle Šabo hulelën gawre w tfënag omër: De izexu!

Koqaymi kuzzën këmẖalqi cal Dermuske. Kozëbţi Dermuske xëd këtyo. Komaydi Cavdo w Amoke i ẖoṯo w i aṯto. A tloṯo kurmanj. I aṯto, i ẖoṯo d Cavdërraẖmano d Be-Xallo, d Be-Smacilo, u ağa kurmanj da kfarzoyewa. Kmaydënne qafle d sawal ste w an arbco-ẖamšo (4-5) şuroye d këtwayne tamo ste, kamţënne cam ruẖayye. W koṯën l Ciwardo kmaxlëşënne.

Më Ciwardo komšayci xabro l Cavdërraẖman d Be-Xallo, kummile: Komţelan ẖoṯox w zbëţlan Cavdo w i ẖoṯo. A tloṯo kanne harke b Ciwardo zbiţe. Komarfat ay yasirayḏan marfiyyënne w lë komarfatte, aẖna gëd quţlina hani w hat ste qţalyo hanëk.

U Galo d Be-Qačo cam ay yasire b Kafsange´we. Cëmre ẖşar-traẖşar (10-12) šnewa, ele maẖkele omër: An naqqa amţalallan me Kafsange lë Kfarze d quţlilan. An ağawiye dë Kfarze, mërwaylën tawunne larke. Qralle as sayyidin. Hani latwo mede b iḏayye, aşël an ağawin dë Kfarze wayne.

Aṯina lu Gubo das Safrune. Kale bayn lë Kfarze w l Kafsange. Tamo hawxa šalwoyo. Me Kafsange amţelallan lu šalwano lašan d quţlilan. Këtwa ẖa kurmanj kfarzoyo ëšme Usëvke Zurëk, Aloho lo mẖasele. Hano qţiwayle b iḏe ğalabe şuroye. Yatëw qumayna. Maşërallan a tre w šawci (72) nafšoṯe bë ẖḏoḏe. Ḫa bëṯër mu ẖreno. Usëve Zurëk, maẖëtle i tfëngayḏe cal u qamoyo w b kurmanji komër: Gëd ẖozeno i tfëngayḏi kmo manxu gëd xurmo.

Bi ẖalaṯe kalan kulan qëm du mawto, cël minayna mi Adro di Qasrëke, Cavdërraẖman mhawarle b kurmanji omër: Usëvko zbaţ iḏox b ruẖox! Amoke w u Cavdo sağne! Gëd mẖalfinanne! D amţat admo mënne, tamo ste gëd quţli Amoke w u Cavdo w ẖoṯi! Usëvko haw majrele d ţoyaq i tfënge. Amţëlallan maslëqallan li adro. Bëṯër aṯina lë Kfarze. Fayišina lalyo-tre hul d huwwe hënnëk w ac ciwarnoye jëwabat lë ẖḏoḏe. Mšayciwa qaweşëd lë ẖḏoḏe. Ac ciwarnoye ţlëbbe maţ ţaye d mawbëli aẖna lu ţuro d Kafsure, mqabël d Ciwardo. Ac ciwarnoye ste gëd manţën Amoke w Cavdo w i aṯto l tamo. Tamo gëd miẖalfina bë ẖḏoḏe.

Azzan mbalallan maslaqallan lu ţurawo. Amţalle Amoke w Cavdo w i ẖoṯo d Cavdërraẖmano a tloṯo. Maslëmënne l Be-Smacilo, lar rabe daţ ţaye dë Kfarze. W at tarte w šawci (72) nafšoṯo maxlaşlan azzan l Ciwardo.”[1]

 

Bruksal w Mor Cëzoziyel

Kito maṯlo hawxa komar: U tarix komadcar ruẖe!

B Awruppa la kfarzoye, hënnëk b iḏayye, disa, bu mal w bu jan dëṯṯe, macmarre Mor Cëzoziyel. Ḫšëwwe kalën b Awruppa´ne, Be-Ḫamke, Be-Smacilo w an ağawat ẖrene lo fëšlën! Ma, man me ucdova, gëd maẖraw Mor Cëzoziyel? Alah nošo layt w lo fëšle! Hawxa ẖšëwwe.

Usëve Zurëk, ba hawo me zawno kwiš! Aloho lo mẖasele! Ma dis gëd qoyam!? Hano latwe abadan cal bole da kfarzoye.

A kfarzoye, disa hawxa ẖšowo ğalţo ẖšëwwe. Hënnëk b iḏe d ruẖayye amţalle ağawat he qway me Be-Ḫamke w Be-Smacilo cal riše d ruẖayye. Mtalle i dawla fašist d Suriya. I dawla d Suriya, maqëmla disa Usëve Zurëk. Malwašlale qemasto semaqto daẖ ẖasye şuroye. Qobaẖṯo daẖ ẖasye şuroye b qarce. Cëkkasa dar rucye şuroye b iḏe. Mërlalën “Kale u ẖasyaṯxu, u rucyo ţawwo, hanoyo, howe brixo alxu! Dayëm nšaqu iḏe! I bëšto semaqto d kito acle, dayëm maţeculla! Šmacu l xabre! Ax xabrayḏe kulle, mi ruẖo ẖayo qadëštone, lo ţocetu! Hwawulle more ţawwe!” A kfarzoye tam hawxa, xu mede d mir, sëmme.

Aẖnone w Aẖwoṯo,

Albert Einstein, mërle: I fëkra ´cayno dlë kţëcno,´ u fërqocayḏa zaẖmetër mu fërqoco du aţomyo.

Këtlan ğalabe medone d kënne ţabuwat. Hani cal qarcayna hawën bala! Grëšlan ğalabe manne! Komarno “Han naqqa kolozam b maḏco d qudrina moẖina ẖaşe daţ ţabuwatani bi arco”. Hani mënnani? Komarno kobacce šroẖo šan d uḏcinalle me qariwo.

Bi qamayto, kul ẖa d kito acle qemësto semaqto, nošo xëdwoṯanyo, me gab Aloho, lo naẖat! I qobaẖṯo d qarce, aẖ ẖayoţe bi šuqo koẖayţila, me gab Aloho lo naẖito. I cëkkasa d iḏe, mi šuqo kozownila, latyo me gab Aloho! Ax xabre d komar, abadan lanne xabre di ruẖo ẖayo qadëšto! Kulle di minfica d ruẖe w di dawla fašist d Suriya´ne.

Bu mamro w bax xabrani abëc d soyam kul hadomo bi cito greco w šakal l ruẖe. Hawxa dis maşërle a kfarzoye kulle bu ẖawlo. Han naqla aṯyoleyo xi pazda. Bdele koxoraz kul hadomo, kul hadëmto qëm du ẖërmo. Ba ma kmajre romaš qëm du ẖërmo! Haṯe zoriye w diktatoriye daf fašistyo. Ḫaşa di fašistiyaṯe gëd moẖinale bi arco!

 

Camo du Ţuro!
A kfarzoye yasirene, kodoran hawar!

Qumu li rağlo!
Kolozam d maxlëşinalle me iḏe d Usëve Zurëk!

8 iyyar 2010

 

4

Bu aṯro d Ţurcabdin, ağlab dan noše këtwolle sawal w hën ste qanyone bu bayto. Tamo şinaca latwo. An noše këtwolle ẖaye ğalabe badoye w saymiwo ẖšowo bas lu saṯwo. Yacni i šato kula cëwdiwo, lašan d qudri maciši ruẖayye bu saṯwo. Uṯewo saṯwo yaquro; talgo ğalabe, quro w galaḏ. Ad darbe mëşxëriwo, lo mazlo w lo maṯyo luwewo, hul lu rabëc.

Mën saymiwo an noše l ruẖayye? Saymiwo u qut di šato. Mëlanwo lawğël ẖeţe, bërğël, šciraye, rëšta, samdo xašuno w nacimo, garso, ẖënţiye, ţlawẖe, tarxayno, šurdan, rezo, qamẖo. Hani u asaswën.

An noše saymiwo ẖalyuṯo lu saṯwo: Abšoṯo, dëbës, ẖalile, bastiq, cqude, gawze, luze. Mac cënwe kome ẖamro, man abšoṯo cëraq. Saymiwo qadëd, manšëfiwo i fekiye bu qayţo, tulanwola lu saṯwo. Ğer mawxa cuşriwo baḏënjan sëmoqe, saymiwonne maye d baḏënjan, manšëfiwo baḏënjan kome, mažnune lašan i dolma, ţarfe lu aprax. Hani kulle ubacwolle šuğlo, tacbo, jëhodo w katfo. Kul ẖa b dawre saymiwole. Kul šuğlo këtwole zmoro, an noše zëmriwo w cuwdiwo.

Bëṯër an noše, rëẖmiwo u sawal w aq qanyone d këtwolle. U ẖalwo, u qaţiro, ad dawğe, i zëbdo, u başro, aẖ ẖëyewënani ubanwolën lan noše. Mawxa an noše mëlanwo i cliṯo tawno, şcore, kušne w daẖno lašan aẖ ẖëyewënaṯṯe. Bu saṯwo fayšiwo lawğël bu bayto.

An noše, hën maẖ ẖëyewënani nuẖriwonne w tulanwo u başraṯṯe lu saṯwo. Hën mu başro saymiwole qaliye w hën noyo maẖtiwole malẖo w tulanwole bad dane, ba dgëšyoṯo w ba mziḏe lu saṯwo. I qaliye ste maẖtiwola ba dgëšyoṯo aw bat tanagayat, w malẖëmiwonne lu saṯwo.

Aẖe w Aẖwoṯo,

Bi ẖëḏriye du nẖoro këtwo cade du tëxsiyo. Mënyo u tëxsiyo? Qay maxsanwo u ẖaywan? U ẖaywan man maxsewole?

B Mëḏyaḏ an naẖore du sawal w daq qanyone aq qaşobewën. Aq qaşobe hënnewën a mzabnone du başro bi šuqo. Aq qaşobe stedin du nẖoro w du tëxsiyowën. Ḫa man nošani d këtwe stad kayiso di şëncaṯe u cammo Yusëf Bë-Jëlëf´we. Xëdwoṯe këtwo u cammo Sẖaqo Bë-Cavdiyo, u cammo Makko Bë-Këttëk, u cammo Sëlo w u Ëllo Bë-Elo. Këtwo ğer ste.

I naqqa an noše d mëskiwo sawal lu nẖoro, cadewa, meqëm mu nẖoro b zabno yarixo, mëskiwo rišo aw tre. An noše d këtwolle sawal, mëskiwonne tayso aw baran. Gëd mëskile mëqdar d 5-6 yarẖe bu bayto. Gëd muklile w maštalle lašan d howe başro taqino acle. U tayso ste w u baran ste, a tre makroẖne, i naqqa d caqqe, kmoẖën dafrat lan noše. Maclumyo bu bayto kmakiwi an noše.

Am more mu yawmo qamoyo, quranwo lë stad du tëxsiyo, uṯewo lu bayto, maxsewo u baran w u tayso. Han naqqa i gawruṯo d këtwo bu tayso ste w bu baran ste, kmëţworo, haw kibën makrëẖi ruẖayye, krofën mi gawruṯo.

U stad maxsiyono madrewo u tayso qamayto li arco. Nošo mësakwo qarce lašan dlë romëš. Nošo ste mësakwo rağloṯe aq qamoye lašan d lëwele ẖëmmito d rofës aw qoyëm cal i rağlo. U maxsiyono mësakwo šakkone du tayso, mabramwo ab bece d gawe du šeko. Samwo u rišo caqwo w u caqwo rišo. Bu ţëbrimanow u tayso ğalabe micaḏabwo, nëfalwo acle, zabno yarixo d qar-qar. Gëšme kule rëcalwo, la´an i gawruṯo d këtle këzza b naqla ẖḏo.

U maxsiyono, lašan ab bece du šeko, dlë ducri l dukṯayye, macëqwo i dëkṯo cal ab bece b gawe du šeko, qumayye, maşërwo riše du šeko cam žbaq ẖlimo d kandil. Mëd maşërwole kayiso, maqëmiwo u tayso li rağlo. I mizën d gëšme du tayso, kmiharhëzo; kmalëx cwijo, kowe mţangëžo, mšawšo w dlo şayţara. Šabṯo, caşro yawme, hëš diḏe lë koṯe l riše. Bëṯër kmaẖës gawruṯo lë fayëšle, lebe kmëţwër l kul mede. Cam u zabno, kowe bas axolo w šatoyo, u mbacrono taẖte. Hawxa gëd malëx hul lu yawmo d oṯe u nẖorayḏe.

Aẖnone w Aẖwoṯo,

Bu tarixayḏan, i cito tam hawxa tëxsiyo maxsela kulan cal i joğrafyayḏan. Lë ţrela ẖa mënayna d qoyëm w macle qarce mqabël d dëžmën. Zawno yarixo, makraxla baynoṯayna i siyase d “Aẖna cwone bayn dad dewena”. I siyase rasmiyaṯe d markawla aclayna w baynoṯayna, hul ucdo, cayni heš kmalxo.

Bu Sayfo, i cito cwëdla cam i dawle di osmanliye, bëṯër mu Sayfo i cito cwëdla cam i dawle d Kamal. I cito, huwla xbariyat cal ğalabe noše şëroye, kaldoye w armënoye. Hani msiki w bëṯër qţili. Aṯina l Awruppa i cito lë matrakla i siyasaṯe, kcëwdo cam i dawle du Ḫafëz w cam i dawle d Kamal. Mqabël d man? Mqabël du camo d ruẖa. Be aydarbo meqëm maxsëlalan w maḏcaflalan, ucdo b Awruppa ste cayni mede ksaymole, bu talyo w bu galyo.

I naqqa u camo d howe maxsiyo, kowe ḏacif w kowe ẖaḏiro d mëflëğ cal ẖḏoḏe. Hawxa, kowe fako ẖaḏiro qëm ğer, maclumyo, naqla ẖreto qëm dad dewe.

I siyase fašistaṯe klozëm mfarfësinala!
Am maxsiyone fašistani, klozëm mi haškëri!

Mawto li ḏëcfiye!

30-05-2010

 

5

Kulan qaţolena! Ayko d tulena ruẖayna ţër tulena, mën d ëmmina ţër d ëmmina, manfaca layt, iḏe d kulan ğiţene bu admo da claymayḏan harke bu Swed, u b Awruppa.

Kito maṯlo b şurayt, fëšle may yawmoṯo du Sayfo, komër hawxa: Hani d mayiṯi, ṯniẖi! Hani d fayiši i wawayle aclayyeyo! Man mënayna kmaẖës bi wawaylaṯe? Azze 35 šne bi ẖolo, heš cayni ţaşe w cayni ẖëmmam këtlan.

Ay yawmoṯo qamoye d aṯina lu Swed, kafinewan, şahyewan, sniqewan,... lašan d fayšina bu Swed, mede lë ţrelan dlo sëmlan: Dugle, ẖile, xëpoyo, faẖe, dayne,... Haṯe kula sëmolan lašan u mëstaqbël dan nacimayḏan. Aṯina, mëdlan iqame, ṯnëẖina, fayëẖ leban. Han naqqa ẖšëwlan kul mede, më qëm ruẖe gëd micadël w gëd ëzze lu rišo.

An noše d fayiši bu Ţuro, bi Gozarto ha ha uzzewolën mu Swed mëketëb, ëmmiwonne: Toxu! Hama mën šëkël d howe toxu! Harke u fërdayso di šmayoyo! Škur m´Alo ţaye layt w xalişina mënayye, toxu lë kuletu tamo! Aloh! Harke latna muciz ğer mu mawto! Muklo ğalabe, štoyo ğalabe, kalla ğalabe, hama basyo këtte šambar kale şlibo acle! Haqqa mšiẖoye kayisene a swediye. Toxu lë fayšitu tamo.

Aṯina kulan, nošo lo bu Ţuro w lo bi Gozarto lašan darmono lë fayiš. Kulan aṯina!

I dawle, mën ëmkan këtwo gaba, mqadamlalan lašan d huwena moro lan nacimayḏan. I dawle ğalabe kayiso uḏcowa, an nacimayḏan ẖrimene më kul mede.

I dawle mërla: Maqrawu w mawlefu an nacime u lišono di emaṯṯe lašan d fëhmi, d yulfi aẖ ẖaye dlë ẖḏorayye mënne? Bëṯër lišono ẖaṯo ste ţaw gëd yulfile.

Aẖna mën sëmlan? Amţelan d koḏëc “olaf-beṯ” w dlë koḏëc, hani sëmilan malfone. Mawlaffe “olaf, beṯ...” šato, tarte, tloṯ,... nacimo lišono d emo lë yalëf. Swedi ste mqatqëto kyëlfi. Latwe cal bolayna nošo gëd soyëm kontrol. I dawle sëmla, ẖzela am malfone bu tëwlifo, lo lišono d emo kmawlëfi. Bas am malfone kducri këmmi “Bele, hanoyo u lišono ẖaqiqi, klozëm aẖna hano d yulfina, ğer lišono latlan!”

I dawle mšayela may yaḏoce du lišono, sëmla rapor kamilo. Ḫzela kito tre lišone, ẖa du bayto w ẖa di cito.

I dawle ẖšëwlalan noše kfëhmina, këbcina lu xer dan nacimayḏan. Sëmlalan darbo d yulfina lišono d eman. Nafëq kṯowe ẖaṯe b ẖarf latini lašan u şurayt diḏan.

Han naqqa qayimo i qiyimto. Xaşaţan Ḫuyoḏo Oṯuroyo, bëṯër Ḫuyoḏo Suryoyo, cito, ẖuḏre, kulle hajimi b ẖa femo “Hano latyo lišono! Xabre latle w latyo diḏan!” Ëšne cal u asasano, xaşaţan Ḫuyoḏo Oṯuroyo, Mtakasto cwëdde ba protestowat, bi ẖarayto maklalle u cwodano, basëm lebayye. W bëṯër? Ţralle cal Aloho!

Kito maṯlo komër: Mën zrëclox, bu mëstaqbël hawo gëd ẖuşdëd!

Aš šutose, hënne ste mede lë sëmme. Yacni u lišono d ëmmiwo “Mqadšo, ẖarf mqadšo, hanoyo lišonan u ẖaqiqi,... Mšiẖo žğil buwwe!...” lë qadiri d saymile lišono w lë qadiri d mawlëfile.

An nacime fayiši bu falgo: Lo urhoyo yalifi w lo şurayt!

Aẖnone w Aẖwoṯo,

Këmmina: Qulfina i bëcto!

An nacimayḏan yariwi, bdalle b caynayye kẖozën, aẖna mede kayiso lašanayye lë sëmlan. Bdalle kmaydi darbo l ruẖayye. Nafiqi la šqoqe w laz zabëqone. Tamo ẖzalle kito gelo, afyun, niše, kalla,...

Yacni b karyo d umarno: Madam aẖna an nacimayḏan lawinalën moro ğer gëd huwelën moro! Hano qanun di ţabicayo!

Aẖna ar rabe w am malfone mën sëmlan? Maqnaclan ruẖayna, emo w babo moro lë kowën lan nacimaṯṯe, ma aẖna mën kiban d sayminalle? Mẖalaqlan i mëštaylonuṯo cal ğer mënayna. Maẖëtlan nëqţo w grëšina mi ẖolo.

I cito mën sëmla? Barbariye. Man gëd howe qašo w man gëd howe xori w ẖasyo. Simi. Bdalle kmacmëri citawoṯo bam malyune lašan ẖa d bocëj u ẖreno. Griši an noše kulle bu mal w bu jan dëṯṯe li barbariye.

I cito mazëdla aš šabašat lašan Suriya, maqwela u carabi, mlela kroho b lebe dan nacime. Sëmla kulan ẖa cal u ẖreno b lebo qašyo. Hawina kulan sadist! Lebo dlo šafaqa.

Aẖ ẖuyoḏe mën sëmme? Barbariye, man kayiso gëd bocëj man. Sëmallan grece l Suriya, l Tërkiya. Mzaraţte bu carabi, bu tërki,... B maḏco maţcelën lišonan.

I Mtakasto mën sëmla? Këtwola taẖrasto ğalabe yarëxto bu fëtono w bu fësodo. Heš këmdawmo i taẖrastaṯe, tiyomo ste latla.

Ţacina a clayme w a claymoṯayḏan. Hawxa bzarco zrëclan, ucdo këlle kẖuşdina!

Hëwena ẖaḏire w latyo cëjbo, bu mëstaqbël heš gëd ẖuşdina clayme w claymoṯo.

5 tamëz 2010

 

6

Šato 1977, aṯi Xori Caziz Beṯ-Xawaja [Günel] lu Swed. Bu Swed fayiš tam 40 yawme. Bi šabṯo 2-3 naqlat ëzzewo lu qonşoloş d Tërkiya bë Stockholm. Tamo ubewo caqël w širat lu qonşoloş be mën kibe d soyëm mqabël daş şëroye d kito bu Swed. Xaşaţan mqabël dan noše dë mdacanwo “aẖna latna tërk w Beṯ-Nahrin arco diḏanyo.”

Bu zabnano, heš ẖa ẖuḏro këtwo b Södertälje. Ëšme bu swedi “Assyriska föreningen i Södertälje”we. Taẖte ste b urhoyo kuṯawwo: Ḫuḏro d suryoye b Sodertalye.

Šato 1985, Sabri Be-Tumaki [Şengül] u ciwarnoyo jiran diḏiwe. Ţrewole mu Ḫuyoḏo suryoyo, haw mdaxalwo b mede. I naqqa u ẖuyoḏo d sim bi šato 1979 huwwe hawiwo u rišo qamoyo. Hawxa maẖkele cal u mazlo d Xori Caziz lu qonşoloş tërki bë Stockholm: Jan lu qonşoloş ğalabe naqlat azzi cam Xori Caziz. Meqëm mu mazlo, u xori ţulabwo d saymina listat ban ëšmone dan noše d këtne b gawe daẖ ẖuḏre, hani u xori b iḏe huwile lu qonşoloş. Nafs du mede sëmle b Almanya ste. Tamo man këtwo, huwle ëšmayye lu qonşoloş d Tërkiya b Berlin.

Lë kţuceno, u xori ubacwo i dawle d saymo čara lan nošani. Mharkašwo ftiẖo i dawle cal an noše d ruẖe. Ubacwo d mëmsoki d mitaẖti baẖ ẖabsat harke bu Swed. Kul naqla d azzi acme i bazraṯe fëtaẖwo. I naqqa u qonşoloş dë ẖzele u xori ğalabe jëddiye bu mede d kobëc mërlele hawxa: Papaz efendi! Bunlar Türkiye´de olsa hiç sorun değildi. Devlet hemen haklarından gelecekti. Ama burda, onlara karşı yasal bir şey yapabileceğimizi sanmıyorum. En çok pasaportları uzatılmaz, işlemleri yapılmaz. Ve Türkiye´ye ayaklarını bastıkları anda da, bu verdiğiniz listelerden isimler görülecek, hemen içeriye alınacaklar ve yasal gerek nedir orada merciler tarafından yapılacaktır.

Ama şu an onları durdurmanın tek yolu: Sizde onlar gibi, karşıt dernekler kurun. Onlar Asur açtı sizde Süryani adı ile açın. Mademki ayrısınız, bir değilsiniz, bunu ancak bu yolla insanlarınıza anlatabilirsiniz. Bizde derneklerinize destek oluruz.

Türkiye´de bir sürü böyle devlet karşıtı örgüt var, devlet karşıt örgütlerini yaratarak insanları seferber ediyor. Sizde böyle yapmak zorundasınız.1

U xori xayifo madcarle acle: Yok efendim biz devletimize karşı olmak istemiyoruz. Yalnız kilise yetiyor. Kilise dışında ayrı müesseseler kurulsa, kilise onları kontrol etmeyebilir efendim, bunlar kilise için de ileride tehlikeli olabilir. Ben buna razı olamam!2

U qonşoloş dacër mërlele: Papaz efendi başka yol şu an için yoktur. Bunlar bölücü ve bölücülük propogandası yapıyorlar. Basına sık sık çıkıyorlar, Türkiye´yi Mezopotamya ve Eski Asur toprağı, diye gösteriyorlar. Sizde dernek kurun, bunun Mezopotamya olmadığı Türkiye olduğunu anlatın. Yani onlar A dese, bu dernekleriniz B desin. Onlar Beyaz diyorsa siz çıkın Kara değin. Konu bu kadar basit ve devletimiz buna muvafıktır. Haydi gidin hemen kurun, bunu devletimiz istiyor. Durmadan hemen gidin bu dernekleri yaratın.3

U xori mërlele: Tamam efendim madem devlet muvafıktır, kabul ediyor, zararı olmıyacak, bugün gider bir dernek kurdururum.4

Dacërina l Södertälje, maltamlan an noše rabe d uḏcinawo, sëmlan ẖuḏro b ëšme dë “Svensk-Suryoyo Ortodox föreningen”.

Xori Caziz, mi badaye dan 1960 cwëdle cam am muxabarat d Tërkiya MİT. Cal u medano, kito maktub b carabi b iḏi më faţëryarxo Yacqub. Kmawşe an noše bu Swed, d maẖti bolo l Xori Caziz, w kul mede dlë mëžğoli qume.

Xori Caziz nafëq më Tërkiya aṯi l Balčiqa, tamo nqil maẖ ẖaye. Heš meqëm d nofëq, kţore waşiye më lišone lu MİT, bi waşiye kmawşe, b dukṯe d misëm ẖasyo Yusuf Çetin u karborani. Yacni i dawle i xalyuṯo d fayiš hawxa mëlyola. Ucdo bë Sţanbul Yusuf Çetin camil du MİT´yo. Bu medano nëkfuṯo ste latle, u cwodayḏe haškara ksamle.

Aẖe w Aẖwoṯo,

Zawno yarixo u qadar diḏan b iḏe dan noše mzabnani rsim. Aẖna cal u ţalabaṯṯe sëmlan faẖe lë ẖḏoḏe, maẖrawlan bayte dë ẖḏoḏe w bayte dan nacimayḏan. Maẖëtlan u mëstaqbël diḏan b iḏe dac cumala w dağ ğošuše fašistani. Qayo? Ma laṯi u zabno dë mšaylina mën sëmlan?

Aṯi lu Swed ẖasyo Afram Cabbude, zlam dam muxabarat du Cëraq´we, lo aẖna maţërlan mu Swed, lam muxabarat d Suriya maţërre. B dukṯe aṯi Gallo Šabo, camil, kobe taqarir li safara suriye. Mawqaḏle babe d ğalabe noše w hënne latte haj me ruẖayye. B Balčiqa Ḫazayel Şawme, kobe taqarir cal an noše. Kito ğalabe kuhne d aṯën më Suriya, ağlab dëṯṯe nafs du mede ksaymi. Knëfqi bat talawizyone më Awruppa kobi “šlomo w bërkoṯo!” l Baššar Asad.

An nošani, latne kuhne, iḏayye lë kowe d mënšoqo, kalla lë kowe d mitahwalle, xëdomo lë kowe d masëmitu bënne la´an latne “šarire” cam u moraṯṯe w cam i citaṯṯe.

Mawto lak kuhne cumala!
Mawto li siyase di camiltiye!

31 tamëz 2010


[1] Beṯ-Şawoce Jan, Sayfo b Ţurcabdin 1914-1915, Nsibin 2006, ţboco da 2, f. 212-215.

1 Ya abuna hani d howën b gawe d Tërkiya, šëwolo latwo. I dawle gëd nëfqowa më ẖaq dëṯṯe. Bas harke mqabël dëṯṯe b ëšme du qanun mede d qudrina saymina abadan layto. U mede d kiban saymina pasaport lë kmërxina, d nufelën šuğlone harke lë ksayminalën. Hani i naqqa d oṯën l Tërkiya ste, mal listat d huwxullan an ëšmonaṯṯe gëd mëqroyi, xayifo gëd mëgroši l lawğël, bu qanun lu siyomo mën kit hawo gëd misëm mqabël dëṯṯe.

Bas ucdo u darbo waẖido du tëkliyaṯṯe hanoyo: Hatu ste cayn xëdwoṯayye gëd fëtẖitu ẖuḏre mqabël dëṯṯe. Hënne ftëẖẖe b ëšmo “oṯuroyo” hatu ftaẖu b ëšmo “sëryoyo”. Madam latatu ẖa camo, ğer mënayye hatu, anjax hawxa këbxu d maẖketu lan nošaṯxu, hawxa bu darbano. Aẖna ste gëd ubena katfo laẖ ẖuḏraṯxu.

B gawe d Tërkiya, kito hawxa ğalabe tukose, i dawle xayifo kxulqo tukose mqabël dëṯṯe. Hawxa kmaqimo u camo aclayye. Hatu ste klozëm hawxa d saymitu.

2 Lo afandim, aẖna lë kowe d saymina hawxa mede mqabël di dawlayḏan. Këtlan cito, kmakfe, zëd w ğer lo. Haka ftiẖ šutose ğer mi cito, bu mëstaqbël dlo ëzze dlë misomi kontrol. Hani bëṯër kibën d howën tahluka li cito ste. Ëno lë kmaqbalno w latno raḏyo cal u medano.

3 Abuna, ucdo ğer mawxa darbo latxun. Hani noše faloğene w ksaymi propoganda di fliğuṯo. Knëfqi ğalabe naqlat lu ţboco-froso, tamo cal Tërkiya këmmi: Beṯ-Nahrin, cafro d Oṯur i catëqto. Hatu ste sumu ẖuḏre w maru: Harke latyo Beṯ-Nahrin Tërkiya´yo. Yacni hani i naqqa d ëmmi: A, u ẖuḏraṯxun ţër omër: B. D nëfqi d ëmmi: Ḫëworo, hatu ste nfaqu maru: Komo! I masale haqqa başityo w i dawlayḏan mwafaqtoyo cal u medano. Yalla xayifo zoxu sumu hawxa ẖuḏre la´an i dawlayḏan kubco. Dlo kloyo ucdo d ëzzoxu maẖetu i kefo qamayto d hawxa ẖuḏre.

4 Tamam afandëm, madam i dawlayḏan muwafëqyo, kmaqbëlo, ḏarar lë koṯe mënayye, adyawma gëd samno u ẖuḏro qamoyo.


 

Assyrian Forums

Perspective: Editorials | Guest-Editorials | Letters Archives

Guest Editorial Policy:
We welcome guest editorials and letters sent via our contact system. We reserve the right to determine the relevance and publication of any Assyrian-related article received. Perspectives expressed in guest editorials (op-ed) and letters do not necessarily reflect this website's views.

Do you have any related information or suggestions? Please email them.

 

AIM | Atour: The State of Assyria | Terms of Service