share

 Home | News | Perspective: Editorials | Guest-Editorials | Letters

Syriac Church Reform and Language (Aramaic)

Perspective: Guest-Editorial

by Jan Beṯ-Şawoce — teacher, writer and publisher. June 10, 2012.

Posted: Sunday, June 10, 2012 at 05:33 PM UT


authorAẖnone, Aẖwoṯo,

Madam ftiẖo i masale du lišono fayšina eba. Gëd howe ţawwo d mafhëmina ruẖan. La´an masale ǧalabe muhimyo.

Šroloyo, ëno bu şurayt kkëṯawno w lo bu urhoyo. U ẖa d roẖëm koṯëw bu urhoyo, ẖiroyo, qume lo šuro d Berlin w lo šuro du Şin, layto kalyo. Madam hawxayo, kul ẖa dë krëẖamle mdarbe du tërki du carabi w ǧer ţër koṯëw ebe.

I masala du lišono d gaban, cayn mena këtwo gab ǧalabe noše… Qarëw maṯlo elan i dawla d Kamalo´yo. Adyawma man koḏac oşmanli? Banye, yaḏoce bam madrašyoṯo cloye. Riše d dino. Ǧer layt!

Kamal, mën sëmle? Makṯawle u lišono du camo, u lišono cayošo. Kayiso sëmle? Mnaqšinale. Ḫarbo sëmle? Mnaqšinale. Hano xëd maṯlo qariwo.

Adyawma gabayna, man koḏëc urhoyo? Kmo d kuhne, hani ste kulle qalibi lu carabi.

U camo, bu Ţuro w lë ẖḏore du Ţuro, urhoyo lë mëžǧele w lawilanyo lišono d emo bu tarix. Bu zabno catiqo hawi lišono li marduṯo catëqto d këtlan, i cito ste mëdla šan ruẖa bi masale du dino w lo b mede ẖreno. Hawi zawno hiyya ste bdela d ţëryo femo mene, qay? Kobëc dë mnaqšina.

Harke b Awruppa, hani 40 šne kmaqrena lišono urhoyo lan nacime bi cito w bi madrašto. Adyawma kẖuzena nošo ylofo lo yalëfle. Mën saymina? Yëtwina ducena w bëxena? Ëlla kurxina cal šëryono?! Ayna ţawyo? I nëqţo dë bdeli bu darbo du şurayt hawxawa. Šrolo ksamno, ǧalţo ksamno, hano l nëqošoyo. Ayat šmayone lë maẖëtli!

5 ẖzirën 2012

 

Aẖnone w Aẖwoṯo,

1

Kumarno aṯi u zawno d fëtẖina i dosya di cito… Kulan kuḏcina mën dawro xayin hawila bu tarixayḏan. Hano hul l adyawma fayišina acle šalye, w mede ste ǧer mu mamro di jëvate lo makraxlan acle… D ëbcito cito d madënẖo d ëbcito cito d macërbo. Xëd mërli ǧalabe naqlat ëno lašani lë kforëq, walaw hawxa fliǧene w raẖiqi më ẖḏoḏe, naqla ẖreto ẖḏo cito kito sidi. Aẖna aţ ţuroye kobëc dë mnaqšina w cuwdina d madcërina i cito naqla ẖreto l ẖa kursi.

Haka këbcina d fašlan cito, w i citaṯe d huwyo raẖëqto mi gracyuṯ dat 30, mi barbariye, mi xiyene,.. kobëc aẖna dë mẖalqinala iḏo.

Ëno këtli af fëkrat d laltaẖ lašan d bëdena bi cmara du cëdolo

  1. Mu arco w lu qarco d saymina reform b gawa
    a) Yulfono ẖaṯo. Kul kuhno d lowe harke b Awruppa xatomo d univarsita abadan dlë misëm kuhno. Mbaţlina u rsomo dak kuhne ẖaṯe.
    b) Kul darǧo d kuhno d huwele ẖaq lë gworo.
    c) Kul kuhno d misamle kontrat aydarbo gëd cowëd w mëqqa mcaš kluzamle.
  2. D misëm niše yalife kuhne.
  3. Rsomo d faţëryarxo d ẖasyo d howe cam zabno mẖaddëdo.
  4. U carabi d mitaqëm b naqla ẖḏo mi cito.

 

Aẖnone w Aẖwoṯo,

2

Walaw bu ziyudo u maḏco d camëqno ebe i cito sëryayto ortodoksaytoyo, ac citawoṯo ẖrene latne abadan ţaw mena. U mede d kito b gawe di citaṯe kito cayni w zëd mëdone di ẖarbuṯo b gawe dac citawoṯo ẖrene. Mawxa, i naqla d mëftëẖ dosya dë ẖḏo, otomatik iḏacu hani b gawe da ẖrenene ste. Gëd ubeno maṯlo šan d hawxa.

Meqëm kibe b 2-3 šne sëmli qëbolo cam ẖa maş şëroyayḏan bu aşël më Siwarak. Bas huwwe hawi b Suriya. Mërleli hawxa, omër: Jan bi ẖarayto dan 60´yat b Lëbnan yolufowi. Bu zabno d latwoli madrašto ste cuwadnowo. B ẖa may yawme, mëş şafro d Aloho, cëtmo diq u tarco aclayna. Bu bayto ëno w 2-3 ẖawronewan cam ẖḏoḏe, tacibe w bi xurre di šanṯowan. U dayoqo kmoẖe w komër: Ftaẖu u tarco, b urhoyo.

Alo qayëmno, ftëẖli u tarco, kẖarno këlle Malfono Abrohom Nuro. Ftëẖli u tarco mërlile: Malfono mën xeryo? Mën hawi aclox bu şafrano hawxa aṯët? Ma bëṯër laybowox oṯët? Omër: Şxar u tarco w tox cbar l lawǧël!

Alo hawxa sëmli. Aṯino l lawǧël, kẖarno u malfono yatiwo w kumarli: Ytaw gëd maẖkenox, bëṯër sëmlan mede lu štoyo. Ucdo lo! Bas hawli aḏno w šmac.

Mar malfono, mërlile, zaţan ţayiro i šanṯo d ëmmatli dmax ste haw kuṯeli šanṯo, de yalla gëd šumacnolox, mar d ẖuzena be mën këtlox?

Bramšël kule šanṯo laṯili, abëcno d fëlaǧno u fëşẖo d këtli cam noše, hawaxta gawi čiyoro d mičarwo mawxa qayëmno aṯino. Ḫur, i cito sëryayto marunayto meqëm b zabno mën mede ẖarbo sëmla šan u lišono sëryoyo [urhoyo]. Kṯëwwe lu Vatikan, lu Papa, aẖna mëcdo w azolo u lišonano haw kmëstacmëlinale, këbcina d ubetullan dasţur d haw howinale l gawe di cito.

Mfarfaţno cal i ẖarbuṯaṯe… U Vatikan mën calaqa këtle w qay gëd maylitulle? 2-3 yawme dlo muklo w dlo štoyo nqërli b qarcayye w hul bi ẖarayto, ëno ẖaḏiro ţreli d këṯwi egarṯo d madcëri u mede d mërre. B dukṯe mërre: Gëd ţurenale xu lišono latini.

U Vatikan maqbela u ţalabaṯṯe. Aṯino dë mbašarno alxu u medano.

Tawdi Malfono Abrohom! Mërlile. Hedi qayëmno sëmlile qaẖwe d şafro. U faqiro mu fëşẖo lë qadër d štela w qayiro qume.

 10 ẖzirën 2012

 

Af Fëclëkat d Cësmat u Karro

Ëšme dayëm bi nacla ḏkiroyo. Bu Sayfo w bëṯër mu Sayfo, hul dë kwiš bi šato dan 1973, maqţele w manẖarle noše hul ẖa d omër ”bas!”

Sëmli qëbolo cam ẖa şëroyo bu aşël mi qriṯo d Qaẖţa. Haṯe Qaẖţa qriṯo d Ḫësën-Manşur´yo. Bu şurayt ëšme d Adiyaman Ḫësën-Manşur´yo. Mërleli omër: Jan aẖuno nacimowi, jëddi maẖkewolan cal u qaţlo w u tëqţilo d hawi cal aş şëroye bi caskariye. Bi šato dan 1914 caskarwe. Qëm iḏe d ẖa yüzbašiwe, amërbar diḏewe. Omër: U yüzbaši ǧalabe ruẖamwoli, uḏacwo şëroyono. Mede meni lë tulewo, haqqa haymonuṯo këtwole acli. Bu yarẖo d ţëbbax i naqla d hiw qarar gëd mitalëm caskar lu Safarbarlëk, ẖa mal lalye aṯi u yüzbaši sëkum diḏe bi arco li odaye d fašwo. Karëx acli, heš dmoxo lë damëxnowo. Hedika aṯi huleli išara omër ”Tox!” Qayëmno azzi l side. Cabërno li odaye l gabe, şxërle u tarco w yatëw mërleli hawxa: Ucdo mu knëšyo kuṯeno. Fawzi Čaqmaq malëmle ar rabe di caskar w qrele l kulle u amro d aṯi mu Arkani Ḫarb [Genelkurmay]. Mërle: Aṯilan telǧëraf më albay Cësmat Inönü komër hawxa: Ucdo aẖna bu Arkani Ḫarb lbike w xwixena bu tëltimo di caskar lu Safarbarlëk. Bi dukṯaṯxu maltemu kul caskar d kityo mšiẖoyo, hani ẖa b ẖa tlawunne mi ẖolo. W lo ẖa lë kowe d ţuretu. Bu qayd ste bëṯër hani kṯawunne ”ǧayëb”. Hano amro caskariyo.

U yüzbaš mërleli lë zaycëd, mede lë kţureno d jurelox. W lë ţrele. Fawzi Čaqmaq maltamwo qaflat qaflat blalyo, an noše d mawbalwo şafro lë nëharwo aclayye. Mëqqa qţëlle? Zaẖmeyo ẖa d oḏëc bas grëšle kmo šabe u qaţlano. Ëno lu yüzbaši maxlëşleli w dlo ëno ste azzinowo.

10 ẖzirën 2012

 

Aẖnone, Aẖwoṯo,

Hani dore, kkorëx baynoṯayna u mamrano: Dlo mi cito, u lišono azzewo čam w čam…

Hal u mamrano šroloyo? Aw lo? Kobëc mnaqšinale. Këbcina kuhne ste dë mnaqši, haka u mede d këmnaqšina latyo šrolo, ţroṯën ëmmilan ”Alo yabo u mamrano latyo šrolo!”.

Adyawma d ëzzoxu lu Šam li faţëryarxuṯo b Bab-Tuma, mu tarco w hul d ëzzoxu l gab u faţëryarxo noše ǧer mu carabi žǧaliye mnicoyo d mëžǧël. I şluṯo w u qërowo d kul yawmo bas bu carabi kowe.

Hano latyo ẖaṯo. Ducrina lay yawmoṯo d faţëryarxo Yacqub, cayni medewe. Bi faţëryarxuṯo lišono rasmi u carabiwe.

Meqëm mene, bu zabno d faţëryarxo Afrëm Barşom cayniwe b Ḫëmëş.

Ducrina la-xalf faţëryarxo Alyas b Mërde, cayniwe, ẖatta bëṯër mu Sayfo maqlëb lu tërki.

Faţëryarxo bëṯër më faţëryarxo d ducrina 200-300 šne ẖaroyo hawxa u carabi ẖkëmle bi faţëryarxuṯo.

Ǧer mawxa, lašan d qoyëm u lišono li raǧlo, i cito mën taẖrasto hawila lu lišono; ylofo w froso.

Hani w ǧer mani dlo aẖna mnaqšinalle man ţër mnaqašše?

Jan Beṯ-Şawoce
8 ẖzirën 2012



Assyrian ForumsAssyrian Forums

Perspective: Editorials | Guest-Editorials | LettersPerspective: Editorials | Guest-Editorials | Letters

Guest Editorial Policy:
We welcome guest editorials and letters sent via our contact system. We reserve the right to determine the relevance and publication of any Assyrian-related article received. Perspectives expressed in guest editorials (op-ed) and letters do not necessarily reflect this website's views.


Do you have any related information or suggestions? Please email them.
AIM | Atour: The State of Assyria | Terms of Service