share

 Home | Religion

Ceḏo Rabo bu Ţuro w b Mëḏyaḏ, mën šëkëlwe?
(Easter traditions in Turabdin, Assyria)

by Jan Beṯ-Şawoce — teacher, writer and publisher. Beṯ-Froso & Beṯ-Prasa, Nisibin 2012.

Posted: Saturday, April 14, 2012 at 01:11 PM UT


priest

Adyawma u yawmo ẖaroyo du şawmo daẖ ẖamši yawme w di šabṯo du ẖašoyo. Aṯmël i sqifuṯowa, kul ẖa d këtwole w d latwole ẖţiṯo, azze taẖt mu şlibo. Meqëm i cade hawxawa bu Ţuro!

Nuţrinawo d oṯe yawme d ẖëššabo! Meqëm d oṯe, kul ẖa d latwole qundaraye, d latwole gërwo, qëmësto, fanera, badle, qraweta aw jule taẖtoye, më zawno mawşanwole w mẖaḏriwole. B Mëḏyaḏ aq qundarajiye u cammo Yaẖqo Bë-Camša, u cammo Yaẖqo Bë-Këttëk, u cammo Hobël Bë-Čalma, u cammo Yaẖqube Bë-Hërmëz, u cammo Gabro Bë-Mirëke w u cammo Gawriye Bë-Maqqušo saymiwo qunedër lan niše w lag gawre.

Aẖ ẖayoţe u cammo Danẖo Bë-Rhawi, u cammo Yaẖqub Šamošo [Bë-Maqsi Alyas], stad Brahim Bë-Şawoce, cammo Yusëf Bë-Şawoce, u Sacid Bë-Jano, u Anţo Bë-Šammo Şahyo w u Jërjis Bë-Šamošo ẖayţiwo jule lag gawre.

Az zëfkar Bë-Mëxxe, Bë-Galle Sayde, Bë-Zifkar, Bë-Bërhëke, Bë-Ḫaddo saymiwo sëfoqe mu semo lab bote dan noše.

As sayome dac carše Bë-Aşlan, u cammo Brahim Bë-Musako, u cammo Skandar Bë-Yusëf Ëllo saymiwo carše lan noše.

mar shimuni

Aẖ ẖadode, aq qaşobe, an naẖore, ab bayţarin, at tëxeţër ţuroye, am mayoce, at tëjjar, an najore, a mbayḏone, az zaqore, ak kanoše, az zabole, a mnaclone, aš šafqajiye, aş şobajiye, aţ ţaẖone, aq qaroše, as sayome dar rëšwone w das sarge, ad dawoqe, an naqoše, ax xaroje, af fërmajiye, aq qaloce, ax xanjiye, a mšaqcone, ab baqole, aş şawoce, a mšarbëtone, am macmërone, aẖ ẖaroše, aq qaţoce, an naẖode, aẖ ẖamole, af fucle, aş şëmşerin, ad dawore, az zëţoye, ad dalole, ar rucye, ab baqore, aq qumarjiye, … kul nošo cëwadwo cal u ţalab d këtwole qume lan noše.

Bi šabṯo du ẖašo, më yawme dë tre d bëdewo w hul l yawme d šabṯo a clayme mëštacanwo bab bece bi šuqo. Bi šuqo u tëštëcniyo dab bece bëdewo më lalcël mu Šaqfo, qëm ab bote Bë-Naţëqo w Bë-Šuše w hul lu xan Bë-Galuš l laltaẖ. Kul yawmo i šuqo mliṯo ba clayme. Këtwo ǧalabe clayme uḏciwo bab bece qawye aynane! Dayqiwonne b caršonayye; rišo w caqwo. Këtwo hën ma clayme maẖtiwo qiro b gawe dab bece. Bi mẖaţo fëtẖiwo naqwo čučëko, maxlanwo ar rire di bëcto. B dukṯe dar rire mëlanwo qiro faširo. Hano mašẖëniwole cal i nuro du babbor b sëfoqo, bëṯër mëlanwole b gawe di bëcto. I bëcto ţuranwola yawmo kamilo lašan d nošëf u qirayḏa. Haṯe ëmmiwola “bëcto mšababto”. Këtwo ǧalabe clayme ya mu šëkël w ya ste mu miyodo b iḏayye maẖësiwo d këtyo i bëcto mšababto. Hani cam hawxa bece lë mëštacanwo.

Easter ceremony

Cadewa hul lu yawmo ẖaroyo cal bece noye a clayme mëštacanwo. Yawme d šabṯo bab bote kulle ab bece mëšlëqiwo, cal dlë fašwo bece noye, a clayme han naqqa mëštacanwo cal ab bece šliqe ste.

Kul ẖa d qumarwo bece, ţwire mawbewolën lu bayto. Bu tëštëcniyo cadewa saymiwo a clayme bazar w mëštacanwo: rišo rišo, zawgo cal u rišo, zawgo cal u caqwo, caqwo caqwo, rišo bi xaşra, caqwo bi xaşra, xaşra xaşra, ëno mena! Mbadliwo bab bece w mëštacanwo. Hawxa tëštëcniyo bëdewo mëş şafro hul d gone u yawmo.

Bu yawmo ẖaroyo, an noše d këtwën ţwire w faqire saca meqëm b saca nuţriwo d noẖër cal yawme d ẖëššabo. Hënne ste bi šato kula, u yawmano qaṯwolle mam muklone basime d sëmme lan noše.

candle

Ax xabre d laltaẖ midene mu kṯowo d Selim İleri, Anılar Issız ve Yağmurlu, 2002.

”Nacimowi. B ẖa may yawme cël mi jacde di Baẖriye ẖzeli tre qaţune. A tre latwayye farxe ste bas cam ẖḏode malxiwo. D ẖayrina acla bu asas aq qaţune l ruẖayye kcayši. Ḫzeli ftiẖ tarco d bayto. Bayto mab bote catiqe d Qadiköy, hani këtte hawxa 7-8 darǧe lu cboro. Aṯto maẖëtla muklo laq qaţune. Ḫa mënayye bdele koxël, u ẖreno dlo mëklo, ktofëk u muklo d qume l qëm du qaţuno d koxël. Mede cëjbo! Bëṯër ẖa kforëq: u qaţuno d koxël samyoyo!

Harke bac cëmqe fahëmno w maẖëswoli, aẖ ẖaye mëqqa sniqene li raẖme w li ẖënniye!”

An noše b Mëḏyaḏ sahmo rabo mënayye hawxa maẖësiwo ban noše d këtwën ţwire w faqire. Meqëm hënne d maẖti u fako du ţawaš du ceḏo b femayye, mëbliwo u sahmo dam miṯaṯṯe laf faqire w la ţwire d këtwo b gawe d Mëḏyaḏ. Hawxa sëndiwo an noše më kul lebayye b raẖme w b ẖënniye an noše ţwire.

Qay hawxa saymiwo?

Aẖnone w Aẖwoṯo!

Aẖna gabayna u şiyomo w u şawmo, meqëm mi mšiẖuṯoyo, an noše b Beṯ-Nahrin şaymiwo lašan d maẖisi u ţwiro, u faqiro, u kayiwo w u nëquşo aydarbo kowe acme? Şaymiwo w fëcli maẖësiwo bi ẖalaṯe. Haṯe macbërulle li mšiẖuṯo w fayišo hul l adyawma acmayna. I cadaṯe mdawminala lašan d huwena ẖanune w sanode lë ẖḏoḏe!

authorJan Beṯ-Şawoce
Swed, 14 nisën 2012



Religion ForumReligion Forum

Religion NetworkReligion Network


Do you have any related information or suggestions? Please email them.

AIM | Atour: The State of Assyria | Terms of Service