Mamre ẖaṯeMë Jan Beṯ-Şawoce
ţëbbax 2015
1
Aẖuno ...
hayamke
maftewoli ẖaşi l kul mede
ẖëngi d këtwo dugle nqiše
b carabki, b zëţoyki, b garšunki
hanowe sabab, mede
law fayëšwo d samno
ëno ste hedi makṯawwoli ëšmi
cam i ǧëlba bi ẖolo d këtwën xaşore
hani d mëtyaqniwo kšëmci, kmašmëci
heš nošo, më meqëm l ẖës dlë šamëcwole
cabërnowo më kul lebi, raǧlo meqëm mu qarco
i sëbbe, darbo ẖreno haw këtwoli
yabo lu mamro, zëd mawxa, heš kit ǧalabe
2
Mtakazto ...
maẖëtlalan bi zëmmu-zalëq
ga mu rišano w ga mu rišawo
hani tam 58 šne khayzolan
amţela l qumayna, kiso malyo
pëţaţa mcafnakto mu Bacaṯ
këmhawro: axulu w ẖasayu,
bi “fëkra carabiye!”
maru bëṯra, fëkra oṯurayto haaa!
lë ţucetu! caqël layt! dayëm marulla!
3
abro!
gabayna i bumo qëšëctoyo
bu Ţuro, lo ëns wlo jëns
lë ţrela, ẖëkila!
aṯyo cal Mëḏyaḏ cal qëryawoṯo
şëroyo l darmono, lë ţrela!
ma hano dlo sababwe?
haqqa
daca
şawmo
şluṯo
qadiše
rkoco
ytowo
qiyomo
b cito, b dayro ...
ma bi hawawe?
1
Axxx l meẖayna!..
mëqqa kmažbëh
li ẖale du akonomi
b gawe du Yawnan
haškara gëd umarno
heš hul ucdo lë maẖëslan
d këtyo hawxa ...
këtlan cito, bu ëšmo
hani tam 40 šne
maẖëtla kulan b qaqe-raš
huwlalan hawa, zëd mu lazëm
cjëqto
catëmto
w hawyolan atuno
2
cëtmo!...
cal iḏe d kuhne
mawqaḏlëx babe d babayna
han naqqa lo hawxa lẖuḏe
ašër, mawqaḏla
babe d maxlëfone ste d këtlan
ẖur cëtmo!...
b ëšmëx, kuhne,
heš mu zabno d Qurillos qëpţoyo
sëmme dabara flëǧto l kulan
w hawina:
nasţërnoye
yacquboye
malkoye
w marunoye
3
hawxa, cal iḏe d cito
rabe, nacime,... kulan
ẖa b ẖa, ẖḏo bë ẖḏo
bu dawro
maẖtina b atuno di nuro
mhawarla:
bi arco w bi šmayo,
i quwwe b iḏiyo ...
oxrabbi!..
nošo mënayxun
b galde d romëš!
ruẖe, harke ste w tamo ste
b iḏe d Cuzro, gëd mëšqolo!
šamëcitu!
kuhne! šamoše! mhayëmne!
Yalla! kubce lu atuno, qayse qayse!
našife, talile, yarixe, karye
rafice, ẖlime, qurme,...
lë kmahëm, tawu!
1
He heee ...
bu meẖo caqël d këtlan
d hëwewo caqël lu cëlmo
kmëftakarno ...
cajaba adyawma cëlmo
b mën ẖal gëd hëwewo?
kumarno
kul dukṯo gëd mëmlewo
kuhne dagole w lwiše šexin
šamoše zërbav w lwiše faqqawin
2
Aẖnone ...
gabayna ar riše,
d ëbcitu kuhne w d ëbcitu ste d latne kuhne
bu meẖo, kţucni ḏëcëf rabo rabo
maru acmi: eee, hawxayo...
aẖuno!
xëd noše, kyumenolxun:
Aloh, qiyme hama b fëlso,
latte gabi!
aẖuno!
šroloyo, këtte meẖo
huwwe ste cayn xu kiso
gubo ţwiro!
mlay w lë molët
maxër w lë maxirët
maswacṯo, maykoooo!...
camër bayto!
ma maswacṯo latyo caybo!
dayëm cayno cëqto w kafënto!
3
Aẖuno ...
heš ucdo, xi cade fahëmno,
maẖrëfono d mimro, bi siyase
xabroyo
meqëm, clošo culšinawo
cal kul mede, mqašmërinawo
bi ẖolo, qaţmo, ẖatta lë fayëš
aẖnone!
haṯe na tu ẖalwa!
axëlolan, b yurxe w b fëṯwe
xaşërina, emo w acma barṯo
fayišina paẖpëš! dlo mede!
1
Aẖnone ...
han naqqa qay këmarno
bdele d nohër aclayna ste
gëd yelfina b şënca, be aydarbo
gëd cëwdina b siyase l ramẖël w l du ẖreno
Aẖnone ...
Aloh aṯi čaǧ d hawxa!
ymawu: haw kţurena zabno d foyët
b hawa!
cam ẖḏoḏe, tawu fëtẖina šambar
maclenale w saymina cësyan!
mqabël
d barbariye
d bacaṯtiye
d cërobo
bë šrolo ëmmina:
aẖna latna carab!
lë këwena carab!
lišonan latyo carab!
2
Aẖnone!...
haṯe sumulla haškara, haškara
mẖawteku lišono carabi, tërki
mi cito!
hanine, bu tarix d mëşşe
admo d këtlan w d latlan
ba kẖuzetu mën hawi eban!
më ẖaṯo, hawxa saymina
qariwuṯo cam lišonan şurayt
hul colam!
3
Aẖnone ...
ucdo gani yawmo w catimo
cal Bë-Xalaf w cal Bë-Sacido
mu yawmo d yawma, ẖšëwwe
ẖaye d ramẖël, gëd şofën cam barbariye
mërre: yalla čur! mën kit?
ţwaru! buzu! maẖrewu!
hani tam 40 šne, hawxa sëmme
b cito
b ẖuḏro
b ẖuyoḏo
layko maţën? hawyo këfš!
1
Aẖuno,
Aloh latna ẖëyewën,
kiban fëhmina cal ẖḏoḏe
ẖur yabo ...
kul nafšo d këmbarbëro
kṯowo, kṯawto d caqël layba d këṯwo
hano bi ţabica qanunyo!..
2
saca d fayët, këmmi:
haw kdëcro!
azza, mgarvëno!
maẖët bolo kayiso ...
ẖur, mfaşër
be ayko, raǧlox caşyo?
bi cëtmo
më colam w lafarke b colmin
w bëṯër ste
hawët
karro, lalo, samyo
w bëṯër kaẖfo samyo
hawno, meẖo, bolo
naẖët l ẖëşẖaş d arco
w fayëš tamo
ẖaru diyar!
hano dlo haj,
kmarfët b ruẖox ste!
hano mën jarilox?
kuḏcët?
3
haṯe kayiso fhama,
këmmi: zabno la-xalf haw kdocër!
hano šroloyo aw lo?
ucdo b iḏi maḏco latli
mede ẖreno këmmi:
zabno komo mqarawle!
droce maşre, feme şxire, hawne samye
mën saymina?
këtlilxu šira, balki čarayo
ëzzan gab Bakkoye-Cawen
4
Aẖuno,
bu cëlmo, cëtmo ẖliṯo
abadan layt!
mede lëmmët!
w fëš šalyo!
ţray w malëx!
layko?
kobëc ucdo
mahwo d qarar!
5
ǧalabe naqlat šamicët
bu cëlmo ẖreno
kit malkuṯo, kit gihano
hawxa cito msalela
ëno w hat w ǧer
fayde, kẖozët lawi!
6
ẖuru aẖnone
bi dëkṯo ëno d kit
tamo şëroye kit
qayo? gëd umarno!
nëkfuṯo ste layt!
maltamli, malëmli
xabre, maẖtili cal ẖḏoḏe
jëmlat, lëzqili bë ẖḏoḏe
hul d aṯi meni, hawxa sëmli
briṯo yaqiḏo, maẖkeli
hawina arco-qarco, maẖweli
noše, han naqla aṯi dawrayxun
qumu ylafu!
1
cëtmo,
mu yawmo d yawma
kuḏacno m’akdo w ǧalabe kayiso
bahro, lex dayëm nayaryo
kmaţcët, kmaţfët, kmasmët
këmpaţxët hawno, meẖo, bolo
han naqla lo bas hawxa
kquţlët w kmaqţëlët
b iḏe d kuhno kyëtwët,
lawǧël, larwal lë ẖarulëx
b kef kquţlët w kmamiṯ
babo latlëx!
silaẖ mzangëro hat
ǧalabe came qadiri aclëx
aẖna ste hawxa yawmo këtlan
hul d yulfinalëx, heš kubaclan
2
Aloh! b iḏi d nëflët,
ẖaye b bahro, lë kţurenëx
nfoqo d yawmo
sloqo d yawmo
kalët qumayna
de marli!
ma bu karmo d babëx nafëlina!
xabre ẖaroye kumarnëx:
marẖëq! marẖëq mënayna!
3
hani 40 šne, qţilan ruẖayna
maqëmlan kawmo d qalto
aẖuno,
han naqqa toxu li boqo d hawi!
bac d ẖuzetu ad dëdwone
da ẖmore
das sësye
dab baǧle
daq qanyone
dag gamle
mëqqa hawën, lë maẖëslan!
kulle mhayëmne d Alo
cabiri b cito w saliqi l maḏbëẖo
mhawarre, mbarbarre, mzacwaqqe:
“qadeš w barex! warox tubu! tubu!
şumu! şalayu! dcawu, cal barko rkacu
hano iman!”
kyumeno b Qurcane kačal
i masale haṯewa!
4
hani lë baswo!...
mi qalto nafëqlan
fërfëše
fërţacne
qalme
tlawce
yadeeee! l më rabbane!
kulle Mtakze, cabiri b ẖuḏre
toxu lac carabkat
toxu lab bacaṯkat
toxu laẖ ẖaflat
ay gidi gëmṯo!...
ma aydarbo gëd qaymatwo
dlo mani!
5
urhoyo mqadšo,
ẖarf mqadšo,
cito
qadiše
yalife
kulle, cal iḏe d Mahdi Afram
maţën l parriye dë šmayo
këtxu mede l mamro?
1
Aẖnone,
gëd ëmarno du šrolo
ëno, latno mhayëmno mšiẖoyo
ma ayko qreli d huweno?
emi, babi, jëddi, qašti
hënne ste lë qralle, mawxa
latwayye mhayëmne mšiẖoye
abadan latno ǧalţo, šaš,..
suhḏe këtli lawxa, ǧalabe
mu tarix ...
2
noše, ma hatu ste hawxa hatu?
aw lo?!
këtxu lebo dë mjawbitu?
haka këtxu, mašmecullan
kmo babe w kmo ammoṯo
qralle w mhaymanne!
3
Aẖnone ...
u mede d šamëcne
gëd maẖkene l kulxu
aḏnayxun, kayiso ftaẖunne
Mšiẖo, cajëz ǧalabe
mad dugle d këtlan
w komër: harke, cal arco
bi nuro hatu, lalcël ste cayni
hawxa bi nuro gëd huwetu
4
am miṯe d këtxu, këllën sidi
b caynayye, kul mede ẖzalle
kmo mënayye, mšaycili l sidayxun
bas naqla ẖreto, cal cayni këmdawmitu
mërli: kit cëtmo, harke ste w tamo ste
cayniyo, farq latla
bas hatu kmaţcetu b ruẖayxun
zëd mawxa, ma mën kibi d umarnolxun?
1
Aẖnone ...
kulan kuḏcina këtlan
kanšo ǧalabe kayiwo
kibe jurẖe,
ǧalabe camuqe
zaqţe, ǧalabe catiqe
lakkat, daqqat, ẖappoṯo, kërëkyoṯo
w hani lë kmëbnoyi.
cam hawxa, naqla ẖreto
b dugle, b alfo talaqat kyumena
bac mëqqa këmşacrina,
krayqina, këmhawrina, këmzacbërina
këmmina: Aloh dugle!...
2
bac kul nošo hawxa ksoyëm
ma aẖna kowe d huwena noqëş?
Lo! Lë kowe!
3
bas d koṯe dawro
b uždan ǧalabe ṯniẖo
këmdaglina cal ruẖayna
w cal ǧer më ruẖayna
cal meqëm, zëd w zëd
hawi hawxa adyawma
han naqla dugle...
hawxa lo hayalla!...
kulle b qarne xëd yakkana
ẖëwore ẖwartone xu şadaf
mede cëjbo, lo b iḏo kmëmsoki
w lo l cayno kmaẖwën.
4
yabo hatikeyo, hatikeyo!...
bac l man këmmët?
sëmlan qalëb, hawi asas
ymelan w yatëwina b gawe
noše kayisena! manne kayis?!
Ba man kibe d omër: Lo!
5
ha haṯeyo şërto mparwazto
b dahwo d këtlan
aẖuno mdawemu, b dugle maru:
camona! camona!
bac li duglo jaza latla!
caybo, nëkfuṯo zaţan
b naqla latla!
ma qay gëd howe?
6
hawu nuro, nuro! li duglo
Aloh man d omër:
warox lalin hatu!
b lišonayxu
qraye, kṯawto latxun!
madceru acle:
warox hat w babox lalin hatu!
abre di ţërre, hano l man këmmët
lalin!
ma lë këlle kuḏcina carabi, tërki,
ingilizi, alamani, swedi w hollandi
ma hani lë basyo!..
Haka kibëx,
marẖëq meni!
zëx marẖëq, ţrayli b ruẖi
meqëm
këtwoli lebo
zabno ste, ǧalabe yarixo
fayëš b cebëx, kule lašanëx
ucdo
haw kubaclëx! ţwir!
qay?
ëno ste ‘tam’ maḏco, latli!
bë šrolo ste këmarno,
latli!
haka d ëbcët, bxay
më caynëx damce
kubac d ẖuzeno
kruẖamno d ẖuzeno
balki, hani howën
ẖaroye d maţfën nuro
d lebo.
1
Naqla mede
hama ţrowe šuǧle d ẖanak
mjarebu cameşu caynayxun
w ẖzawu ...
dlo zaẖme
be mëqqa mëdone gëd ẖuzetu?
amţawu l bolo
nëcmuṯo ...
tanuro, dawëqto
qašmëšto, qaşyo
kackuno, kalo
bac i ţlamṯo w i lwaše
salo hul femo malyo,
kule laẖmo, šaẖino
2
hani ẖayewën ...
hawxa bëdanwo
bi qamayto
hën, cam nëqušo d cito
šëmcinawo ţëfanwo
ẖaye d këtwolle
ruhţinawo rahoţe
li cito, kit laẖmo
cal ruẖe d miṯo
bac mëqqa b ẖaşrawe
laẖmo d farmo
w basimo
3
axxx kacbe, zarre, rëǧayat,
ẖaţro-pallo, baluţe, ǧazale barriye,
ţërra-şahro b qërš w yëşpara
mëqqa misalenawo boxu
b lebo šafyo?
qale, şucre, qallës w dëbolo
mamro, kṯawto, qrayto
l ẖëlmo d hawxa yawme
ma ucdo qay layto?
4
nacime! zcure!
qurbane d caynayxu, rabëcyo!
mawbelu af fare, aş şafure
li marca!
ẖţiṯoyo, Aloh bciji lawǧël!
mërla qašto.
5
zoxu, mawbelunne
ţruxli w šotën
cël maš šaqfe w šënoṯo
hama hënne ste,
ëšmo ţër mčaqzi!
hatu ste amţawunxun
bërzëǧlayle, perapënţe,
ẖafrofe, ẖlawloye, mëšẖo-kalo
lë ţucetu, kubaclan ẖaršaf
şawmo’yo,
a ţlawẖe cël mi tfayo
kubacce heš rṯoẖo
6
aẖ ẖaye sloqo w nẖotone
kducena: xwazi d huwanwo,
hama xëd başmoro,
be aydarbo kmidëq w kcobër,
hawxa xayifo b gawe d qayso.
ašër u mamro basimoyo,
bas cayn xëd u baxyo,
gaẖxo ste bi ẖalaṯe,
haw fašwo b arco
lo!
hawxa lo!
kobëc d fayšina noše
naqla cam baxyo
w naqla ste cam gaẖxo.
1
b nëqošo,
bë kritik aw b nëqodo
b diyalog,
aw b mahwo w šqolo
mdoẖo, šëbhoro
ya ste tëcliyo d nafšo ...
i naqla nafšo ẖreto
b iqoro d šëmco
d obo aḏno
l mamro, l fëkër aw lë šroẖo
d kit gab i nafšo,
kowe fhomo
2
hano gabayna,
këmmina: nëquşo’yo
ëno këmarno:
wariḏo d iboco, latle!
ma hano këtle šuqo?
kibe tamo ẖa šoqël mene?
haka kit?!
ma hano b kallayo?
dlo kallayo?
ašër maḏco latli!
3
haka nošo koḏëc
këtle maḏco?
hama b xer dëṯxu
marulli!
Alo gëd kuṯawla side
xer, mena loxu
w mena ste l qayës d këtxu!
ma hawxa bašyo?
4
Aẖnone!
qumayxun këlle maẖëtli
be mën šëwolo këtli
zëcṯo, d umarno lawili
Aloh kowe dugle
mawxa, hjomo acli
këmarno, latyo ẖaq!
hawxa kayisoyo?
haka madcarxun “e”
han naqqa dawro
dëṯxunyo, mšayelu.
1
këtlan maṯlo komër:
mëqqa d bëlšët ban nëẖre,
haqqa reẖo gëd nofëq.
hawxa bdelan bu tarix
më aṯmël
Alo mënwan?
mën sëmlan?
w mën ţrelan?
ma hano ẖaqyo?
aw lo?!
2
hawxa hëzlan iḏayna
w malaxlan l adyawma
ma layko maţina?
këtxu xabro?!
hën mënayna këmmi:
l Fëndëke-Boţa
w hën ste këmmi:
lo l të dëkṯo!
ma u šrolo hanoyo?
3
ba aẖnone!
qẖoro lë mëqẖëritu!
kuḏac
Aloh i ẖaqiqa mayërtoyo,
ba mën samno?!
hani 2 alfo šne
mënayxu tëlyoli
bas më Alo ...
laybi w lë tëlyoli
lë qadërno!
Kef kef diḏan’yo
1
Meẖo d aǧatiye,
Aloh këtlan!
kanšo bebav d feodaliye
Aloh këtlan!
dugle lë këmdagalno
bu Ţuro haniwan
amţelan acmayna
kul xëlofo
aẖuno!
zrëclan w hay zrëclan
ayko?
b Awruppa!
2
Hawxa ste bašyo yabo
kobëc cwodo w tacbo
ma lo gëd mšaylilan
azzoxu l Awruppa
ma tamo mën sëmxu?
ba b dugle
layban ëmmina:
axilan nëẖre!
gëd ëmmina du šrolo
Aloh, Aloho wakilo’yo
hani tam 40 šne
babe dë ẖḏoḏe
dlo kloyo w dlo aţlahiye
mawqaḏlan!
de han naqla d ëbcët mëtyaqën
w d ëbcët ste lo!
aşël hatat!
1
këmmi kritik madani
ǧalabe kayisoyo
han naqqa cam man?
cam dë kfohëm i macna
ha haṯeyo d kobo fëşẖo
l man d hawi
2
Aẖuno,
bu lišono haka materyalist hat
i naqlayo këtlox ẖubo
ẖarf b ẖarf, b iḏox kmaydët
kmaqlëbët w kmaţrëşët
hawxa knofëq li ẖolo
kul šëfro, kul ẖalyuṯo
be lišono mën kobe?
kubatte w kmaẖwatte
fekiye cal şëfro
mu ẖamuşo hul lu mayiro
ţacmo b ţacmo.